„საქართველოში ჩამოსულს ისეთი განცდა მაქვს, თითქოს ეს არის ჩემი სამშობლო“
იაკუტელი ტატიანა სლეპცოვა გვიყვება, რომ ერთადერთი არ არის, ვინც "საქართველოთი მოიწამლა", ოღონდ დროებით კი არა, სამუდამოდ" - აქ საცხოვრებლად გადმოსვლა და ჩვენი ქვეყნის ისტორიის, კულტურისა და სამზარეულოს გაცნობა გადაწყვიტა.
- ერთხელ კონცერტზე ქართველების შესრულებული ფოლკლორული შედევრი ვნახე, რამდენიმე ცეცხლოვანი ცეკვა, შემდეგ კი უკვდავი სიმღერა "სულიკოც" იმღერეს და მივხვდი, რომ ეს ქვეყანა უნდა გამეცნო. მანამდე ბებიისგან ბევრი რამ მქონდა თქვენს ქვეყანაზე მოსმენილი, ჩემი დიდი ბაბუა, სამი თაობის წინა წინაპარი, რომელმაც იაკუტსკში სასულიერო სემინარია დაამთავრა, საქართველოში ჩამოსულა და აქაური გოგო შეურთავს ცოლად. რომელი კუთხიდან იყო, არ ვიცი, მაგრამ ასე მგონია, მთის შვილი უნდა ყოფილიყო. შემდეგ კი სამშობლოში, სახაში დაბრუნდა, სადაც საკვირაო სასულიერო სკოლა დააარსა, ნათლავდა ბავშვებს, ასწავლიდა მათ და ხალხში დიდი პატივისცემით სარგებლობდა.
გადმოცემით ვიცი, ერთ დღეს მის სახლს ყაჩაღები დაესხნენ თავს, მეორე დღეს კი ბოლშევიკებმა დაარბიეს და წაიღეს საეკლესიო წიგნები, ლოცვანები, ჯვრები... დღემდე არავინ იცის, ცოლ-ქმარი გადაასახლეს თუ დახვრიტეს. დოკუმენტაციის ნაწილს დღემდე გრიფი "საიდუმლო" ადევს.
დიდი ბაბუის რელიგიურობის გამო მის შთამომავლებს დიდხანს დევნიდნენ - არ იღებდნენ კომუნისტურ პარტიაში, გამუდმებით აყვედრიდნენ წინაპრებს. ასე რომ, სიამაყით შემიძლია ვთქვა, რომ ქართული სისხლიც გვირევია... ბებიის პატივსაცემად ვისწავლე ქართული სიმღერა "სულიკო", რომელსაც რუსულად ვმღეროდი, რადგან მაშინ ქართული არ ვიცოდი. ჩემი ხალხი ლაღი, მხიარული ქართველებისგან სრულიად განსხვავებულია, ჩაკეტილი, ჩუმად მოსაუბრე და მშვიდია. ემოციას, ფაქტობრივად, არასდროს გამოხატავენ, ქართული ტემპერამენტი კი ძალიან მშობლიურია ჩემთვის. როდესაც მათ ვესაუბრები, ისეთი განცდა მაქვს, რომ აქ ერთხელ უკვე მიცხოვრია და ამ ხალხს ვიცნობდი.
იმ წელს, როდესაც ქართული ფოლკლორის კონცერტს დავესწარი, საახალწლოდ ინდოეთში, კუნძულ გოაზე ვაპირებდი გამგზავრებას, მაგრამ მივხვდი, დრო არ უნდა დამეკარგა და საქართველო უფრო ახლოს უნდა გამეცნო. ეს ჩემს ცხოვრებაში ერთ-ერთი სწორი გადაწყვეტილება იყო. ბილეთები გადავცვალე, საქართველოში ჩამოვედი და იმ ერთმა კვირამ ჩემი ცხოვრება შეცვალა. ახალ წელს დაუვიწყარი დღეები გავატარე, დავათვალიერე თბილისი, კახეთი, ყაზბეგი, ბორჯომი... საქართველო კი არ შემიყვარდა, გადავირიე იქაურობაზე. მას შემდეგ ყველგან, სადაც კი მივდიოდი, ქართულ სიმღერებს ვუსმენდი, ქალაქურს, ფოლკლორს, თანამედროვეს... ამდენი უძველესი ეკლესია-მონასტერი არასდროს მინახავს.
თვითმფრინავი რომ აფრინდა და საქართველო ზემოდან დავინახე, ისე დამენანა, ავტირდი... სახაში დაბრუნებიდან ერთ კვირაში მივხვდი, რომ გულით და გონებით იქაურობაზე ვფიქრობდი, კიდევ ერთი სიგიჟის ჩასადენად მზად ვიყავი - ბილეთი ავიღე და უკან დავბრუნდი. საქართველოში ჩამოსულს ისეთი განცდა მქონდა, თითქოს ეს იყო ჩემი სამშობლო. მინდოდა უფრო შინაურად, ქართველად მეგრძნო თავი. პარალელურად ჩავუჯექი თქვენს ისტორიას, ენისა და წერა-კითხვის შესწავლაც დავიწყე. ყველაფერს ვსწავლობდი, კუთხეების ტრადიციებს, ადათ-წესებს, ვაკეთებდი ვიდეორგოლებს, ფოტოკოლაჟებს. ქართული ენა საყველპუროდ ვისწავლე და სადაც კი მოვხვდებოდი, ონლაინჩართვებს ვაკეთებდი. გავიცანი და დავიმეგობრე უამრავი ქართველი... როდესაც იაკუტსკში ჩავდივარ, თან მიმაქვს ქართული სასუსნავები, ჩურჩხელა, გოზინაყი, ჩირი, ტყემალი, ღვინო, ჭაჭის არაყი...
- ტიპური, სიტყვაძვირი იაკუტელი არასდროს ყოფილხართ, არა?
- არა, ნამდვილად არ ვყოფილვარ... სულ მეუბნებოდნენ, რამდენს ლაპარაკობ და რა ხმამაღლაო. ხანდახან მეც მიკვირდა, მაგრამ ხასიათში სილაღე, ალბათ, იმიტომ მაქვს, ქართული სისხლი მირევია. ამიტომაც საქართველოში იმაზე კომფორტულად ვგრძნობ თავს, ვიდრე საკუთარ სახლში.
- რა პროფესიის ხართ?
- მათემატიკოსი და ფინანსისტ-ეკონომისტი ვარ, ახლა უკვე ვხუმრობ, რომ "საქართველოისტიც". დისტანციურად ვმუშაობ და ამიტომაც თვეების განმავლობაში ვრჩები საქართველოში, ხან მარტო, ხან კი ქართველ მეგობრებთან ერთად კუთხე-კუთხე დავდივარ ფეხით თუ ტრანსპორტით. განსაკუთრებით სვანეთი მიყვარს, ეს არის ადგილი, სადაც დარჩენილ ცხოვრებას სიამოვნებით გავატარებდი და მაქვს კიდეც გეგმაში. იქ ჩემს მასპინძლებთან, რომლებიც უკვე ჩემი ოჯახივით არის, მეგობრებიც ჩამომყავს და ვცდილობ ტურიზმის განვითარებაში ჩემი მოკრძალებული წვლილი შევიტანო.
ჩემი შვილი მეუბნება, საქართველო უფრო კარგად იცი, ვიდრე შენი ქვეყანაო. ნამდვილად ასეა - სვანეთი წელიწადის ოთხივე სეზონზე ნაბიჯ-ნაბიჯ შემოვიარე. ხანდახან ქალიშვილიც ჩამომყავს და ჩემსავით გიჟდება საქართველოზე. ძალიან მიყვარს მთები, სვანეთში ყველანაირი ცუდი ემოცია ქრება. ჩემს ქართველ მეგობრებს ვეუბნები, თქვენ არ იცით, რა ზღაპრულ ქვეყანაში ცხოვრობთ-მეთქი.
შოვის ტრაგედიამ შემძრა. რაჭა და კონკრეტულად ის კურორტი ძალიან მიყვარს, მაგრამ ახლა კურორტს ვინ დაეძებს, როდესაც ამდენი ადამიანი დაიღუპა, ცოდვის ტრიალია. ეს დღეები ჩემს ცხოვრებაში ძალიან მძიმე იყო.
როდესაც ჩემს ქვეყანაში ვარ, ვცდილობ ქართველებთან მუდმივი კონტაქტი მქონდეს, იაკუტსკში ექვსი ქართველი ვიპოვე, ერთმანეთი გავიცანით და საქართველოზე ვსაუბრობთ. ფრენები რომ შეზღუდული იყო, ლარსის გზით მოვდიოდი. ყოფილა შემთხვევა, 48 საათი გზაში ვყოფილვარ, მაგრამ როგორც კი ქართულ მიწაზე ფეხს დავდგამ, ვხვდები, რომ მიღირს.
რესპუბლიკა სახა ტუნდრისა და ტაიგის ქვეყანაა. არის ადგილები, სადაც ცხოვრება არ შეიძლება. ზამთარში ტემპერატურა მინუს 720ჩ-მდე ეცემა, ამიტომ უამრავი დასახლებული პუნქტი იცლება. 15 წელს ქვემოთ ბავშვები სკოლაში რომ მიდიან, სპეციალური ტანსაცმლით იმოსებიან, ბეწვიანი, ყელიანი ფეხსაცმლით, ლაბადითა და ქუდით, რომ ქუჩაში გამოსვლისთანავე არ გაიყინონ. არც ისე დიდი ხნის წინ ვიყავი დედამიწის სიცივის პოლუსში, სოფელ ოიმიაკონში, რომელიც ბევრისთვის გაუსაძლისი ადგილია. 2016 წელთან შედარებით მოსახლეობა შემცირდა, მაგრამ არ დაცარიელებულა. ადამიანები სამსახურებში, ბავშვები სკოლაში მინუს 50 გრადუსში დადიან. უფრო დაბალ ტემპერატურაზე კი ყველა დაწესებულება იკეტება, რადგან შეიძლება ადამიანს ცივი ჰაერის მხოლოდ ერთი შესუნთქვით ფილტვები გაეყინოს. ოიმიაკონში რუსები და იაკუტები ცხოვრობენ, მცირე რაოდენობით უკრაინელები. ექსტრიმის მოყვარული ტურისტებიც ხშირად ჩადიან. ხალხი ირმებშებმული მარხილებით დადის. საბჭოთა წლებში იქ ციხე იყო, სადაც განსაკუთრებით საშიშ ან არასასურველ პერსონებს გზავნიდნენ. სკოლის მუზეუმში თავმოყრილია იმ მწერლების, პოეტების, მხატვრებისა და დისიდენტების ნამუშევრები, რომლებიც სტალინის რეპრესიების წლებში იმ ტერიტორიაზე იხდიდნენ სასჯელს.
- ქართული კვალი არის?
- ჯერ ვერ ვიპოვე და ვაპირებ უფრო საფუძვლიანად მოვძებნო. ამას დრო უნდა, მე კი როგორც კი დრო გამომიჩნდება, საქართველოში გამოვრბივარ.
ყოველი ზაფხულის მიწურულს, როდესაც თბილისში თავისუფლების მოედანზე ვსეირნობ, ვფიქრობ, აქაურობა შემოდგომის სხვადასხვა ფერად რომ შეიმოსება, გამგზავრება უფრო გამიჭირდება, ამიტომ ჯობია, დროზე გავეცალო-მეთქი, მაგრამ ყოველ ჯერზე ფეხს ვითრევ. საქართველოში ზამთარი ტემპერატურის სულ რამდენიმე გრადუსით განსხვავდება შემოდგომა-გაზაფხულისგან, ჩვენთან კი ზამთარში ტემპერატურა ისე ეცემა, მანქანები რომ ჩაივლიან, ბოლი სიცივეში ზოლს ტოვებს. ზაფხულში ტემპერატურა 30 გრადუსამდე თბება, თუმცა ღამე მაინც გრილა. ხალხი კლიმატის ასეთ ცვლილებას შეჩვეულია.
- ვერ ვიტყვით, რომ ღარიბი რეგიონია, მაგრამ მოსახლეობას მაინც უჭირს, არა?
- დიახ, ნაწილს, მიუხედავად იმისა, რომ უამრავი სახეობის წიაღისეული მოიპოვება, ნაწილი სწორედ მომპოვებელ კომპანიებშია დასაქმებული. მისდევენ სოფლის მეურნეობას, ყიდიან რძისა და ხორც-პროდუქტებს, გამოჰყავთ თევზეული.
თუმცა, როდესაც გემრიელ კვებაზე ჩამოვარდება საუბარი, ქართული კერძები დამიდგება თვალწინ - ძალიან მიყვარს და ვცდილობ ჩემს ქვეყანაშიც მოვამზადო, განსაკუთრებით ხაჭაპური, რაზეც ჩემს იქაურ მეგობრებს ვეპატიჟები ჩვენებურ რძიან ჩაიზე. ბევრი უკვე ნამყოფია საქართველოში და იქაურ ამბებს ვიხსენებთ. ძალიან მომეწონა ქართული კალმახი, მაგრამ სულ მაკლდა ჩვენებური თევზი. ბედნიერებაა, როდესაც მე და ჩემი ქართველი მეგობრები ონლაინ ვამზადებთ ერთმანეთის ტრადიციულ კერძებს.
ჩემი სიბერის წლები აუცილებლად საქართველოში წარმომიდგენია, რომელიმე სოფელში, ქართველ მეგობრებთან, ბუხრიან სახლში, ჩაისა და გემრიელი ქართული კერძების, ხაჭაპურისა და კუბდარის თანხლებით. იმედია, ოცნებას ავიხდენ.