„მამას 16 წლის ასაკში ზუსტად ის ადგილი აქვს დახატული, სადაც გარდაცვლილი იპოვეს“
მომღერალი ლაშა ღლონტი გვიამბობს მამაზე, გაიხსენებს დაუვიწყარ ამბავს გოგი დოლიძესა და ქართველ ემიგრანტებზე...
"მამა ჩემი კუმირია"
- ხომ იცით, მამაშვილობის ამბავი - რომ წამოიზრდები, VII-VIII კლასიდან უკვე "კაცობ", გგონია, რომ შენ ყველაფერი იცი და მშობლებმა არაფერი, პრეტენზიები გაქვს... მამაჩემი რომ გარდაიცვალა, მას შემდეგ ბევრ რამეს მივხვდი... ბავშვობაში სადმე წასვლა თუ არ მინდოდა და ვინმე მომაკითხავდა, მათ ვეუბნებოდი, უთხარით, რომ სახლში არ ვარ-მეთქი. მათ კი ტყუილის თქმა არ შეეძლოთ, წითლდებოდნენ და სიმართლეს ეუბნებოდნენ. ერთი შემთხვევაც კი არ მახსენდება, მამას ტყუილი ეთქვას...
სულ მიკვირს, მამა როგორ ცხოვრობდა, მის შემოსავალი მხოლოდ ხელფასი იყო, კერძო შეკვეთებზე ფულს არასდროს იღებდა და როგორ ახერხებდა, არაფერი მოგვკლებოდა, დღემდე ვერ ამოვხსენი.
მამა სამხატვრო სასწავლებლის დირექტორი გახლდათ. კომუნისტების დროს წესი იყო, უმაღლესში რომ მოხვედრილიყავი, სამხატვრო და მსგავს სასწავლებლებს ლიმიტს უწესებდნენ. მაგალითად, სამხატვრო აკადემიისთვის ამ სასწავლებელს ჰქონდა 2-კაციანი ლიმიტი და ამ 2 ადგილზე ხოცვა იყო. როცა გამოცდის ჩასაბარებლად ლიმიტით გადიოდი, ფაქტობრივად, უმაღლეს სასწავლებელში მოხვედრა გარანტირებული გქონდა. ამ წესს ბევრი ადამიანი პირადი კეთილდღეობისთვის იყენებდა, გარკვეული სარგებლის მიღების მიზნით და ის ხვდებოდა სასწავლებელში, ვისაც არ ეკუთვნოდა. მამა ყოველთვის ეძებდა სოფელში მცხოვრებ ნიჭიერ ბავშვებს და ლიმიტს მათ სჩუქნიდა. ერთ დღეს სახლში მოსული წუხდა, ხვალ ის ბიჭი გამოცდაზე უნდა გავიდეს და ნეტავ მატარებლის ფული მაინც თუ აქვს, რომ წავიდეს და ჩააბაროსო. დედამ უთხრა, ადამიანო, ასეთი საქმე გაუკეთე და კიდევ განიცდიო? აი, ასეთი კაცი იყო მამაჩემი. კაცი, რომელიც ჩემთვის არის სამაგალითო წესიერებით, პატიოსნებით, სამართლიანობით...
სულ ვცდილობ, საკუთარ ქცევებს მამის თვალით შევხედო, მოეწონებოდა? მამას საკუთარი სინდისის ხმასთან ვაიგივებ. მასთან ფარული დიალოგი სულ მაქვს და მიხარია, ასეთი მაგარი მამა რომ მყავდა.
უკვე დიდი ვიყავი, მამა რომ გარდაიცვალა - მას ალცჰაიმერის დაავადება ჰქონდა, სახლიდან გავიდა და აღარ დაბრუნებულა, ვეძებდით...
- როგორც ვიცი, მამათქვენს წინასწარმეტყველური ნახატი ჰქონდა, რომელიც მისი გარდაცვალების დღეს უკავშირდება.
- დიახ, 16 წლის ასაკში, ზუსტად ის ადგილი აქვს დახატული, სადაც გარდაცვლილი იპოვეს. ტილოზე ზუსტად ისეთი ამინდია, როგორიც თებერვლის იმ სუსხიან დღეს იყო, ცოტა თოვლი, იქვე მეთევზეები. ზუსტად ის რეალობაა აღწერილი, რომელშიც გარდაიცვალა. ყველაზე მთავარი, ნახატის შინაარსია, მოხუცი კაცი მიდის გაურკვეველი მიმართულებით. მამა რომ გარდაიცვალა, უკვე ასაკში იყო.
- რა საინტერესოა, ამ ნახატის შესახებ ოდესმე თქვენთან თუ ულაპარაკია?
- არასდროს, მე ეს ნახატიც კი არ მქონდა ნანახი. მამა დიზაინერი იყო და ძირითადაც ამ მიმართულებით მუშაობდა. როგორც მერე გავარკვიე, ამერიკაში, იაპონიასა და ბევრ ქვეყანაში ყოფილა სტუდენტობის წლებში დახატული მისი ნამუშევრები, მაშინ გამოფენებზე წაუღიათ. ეს წინასწარმეტყველური ნახატი კერძო კოლექციაში ნიკა წულუკიძემ (დიდი მადლობა მას ამისთვის) აღმოაჩინა და მე შევიძინე. რა ფასიც არ უნდა ჰქონოდა, აუცილებლად შევიძენდი. ახლა სახლში, ყველაზე გამოსაჩენ ადგილზე მიკიდია. მიუხედავად იმისა, რომ ამ ნახატის შინაარსი უმძიმესია და ჩემში ცუდ მოგონებებს აცოცხლებს.
- მამა ხშირად გარიგებდათ?
- ბავშვობაში ბებიასთან ვიწექი, გვერდით ოთახში დედას და მამას ეძინათ. დილა რომ თენდებოდა, იღებოდა ამ საძინებლებს შორის არსებული კარი და მამა ხმამაღლა კითხულობდა ლექსებს, ანდაზებს, ბრძნულ გამონათქვამებს. ბევრი რამ ზეპირად იცოდა, ამას ყოველთვის დიდი ყურადღებით ვუსმენდი. ცდილობდა, ამ ფორმით ჩემთვის ბევრი რამ ესწავლებინა. ძალიან განათლებული კაცი იყო, ხელოვნებათმცოდნეობაში კარგად ერკვეოდა, ამ დარგში ცნობილ ადამიანებს სულ ელაპარაკებოდა. ხშირად დადიოდა იტალიაში. ოჯახში ფილოსოფიური საუბრები სულ გვქონდა, ზოგჯერ - კამათიც. დედა მეცნიერია, ასეთი ოჯახური პოლემიკა იყო ძალიან სასარგებლო.
- მამა მღეროდა?
- არა, მაგრამ ძალიან კარგი შემფასებელი იყო, არაჩვეულებრივი გემოვნება და იუმორი ჰქონდა. ფართო საზოგადოებამ პირველად ჩემი სიმღერები რომ მოისმინა და პოპულარული გავხდი, იმ დროს სიმღერასთან ერთად, სამედიცინო მიმართულებითაც ვმუშაობდი... ერთხელ ბათუმში ჩავედი, ისე მოხდა, ერთი დღის საინფორმაციო გამოშვებაში გავიდა ჩემთან ინტერვიუები, როგორც სამედიცინო თემაზე, ასევე ჩატარებული კონცერტის შესახებ. გადაცემის პირველ ნაწილშიც მე ვიყავი და მეორე ნაწილშიც. ამ დღეს მამას მივუბრუნდი და ვუთხარი, სულ რომ მსაყვედურობდი, შენგან არაფერი გამოვაო, გახსოვს? ხომ ხედავ, როგორი პოპულარული შვილი გყავს-მეთქი. იმ წუთში არაფერი მიპასუხა. მეორე დილით ჩაის და კარაქიან პურს მივირთმევდი, შემოვიდა სამზარეულოში და დედას ეუბნება, რა პოპულარული და რა უბრალოა, ჩემთან ერთად ჩაის მიირთმევსო (იცინის). რაფინირებული იუმორი ჰქონდა.
გამორჩეულად კიდევ ერთი შემთხვევა მახსოვს. თავად ძალიან სპორტული და მოძრავი ადამიანი იყო, მომატებული წონის გამო სულ მეჩხუბებოდა, გადი გარეთ, გაიარ-გამოიარეო. ბათუმში სასტუმრო "ინტურისტის" წინ ვცხოვრობდი. ერთხელ ნასვამი მისულა იქვე მდგარ მტვირთავებთან და უთქვამს, შვილი მყავს, რომელიც ვერ მოძრაობს და იქნებ გარეთ გამაყვანინოთ, შეიძლება თავად წინააღმდეგობა გაგიწიოთ, მაგრამ ყურადღება არ მიაქციოთო, ეს კაცები თავზე დამაყენა... მამა ძალიან გამორჩეული ადამიანი იყო, ის ჩემი "კუმირია".
"ზღურბლზე გოგი დოლიძე დგას და ეკითხება, ანანო სახლშია?"
- გოგი დოლიძესთან ასაკიდან გამომდინარე ხშირი ურთიერთობა არ მქონია. მის სიმღერაზე მთელი საქართველო რომ არის გაზრდილი და ყველაზე გამორჩეულ მომღერლად მიმაჩნია, ამაზე არ ვილაპარაკებ. გიამბობთ ამბავს, რომელიც ბევრმა არ იცის. ჩემი და ძალიან კარგად მღერის. გოგი დოლიძეს ბათუმში სოლო კონცერტი ჰქონდა, ანანო მაშინ 15 წლის იყო და გოგიზე ჭკუა ეკეტებოდა. ითხოვა, იქნებ როგორმე ბილეთი მიშოვოთო. მაშინ გოგის ჩემი ოჯახის არც ერთი წევრი არ იცნობდა, მის კონცერტზე კი სასწაული მოთხოვნა იყო. ისე მოხდა, ბილეთი ვერ ვიშოვეთ. ჩემი და ოთახში ჩაიკეტა და აღარ გამოდიოდა, ჭამაზეც უარი თქვა, სულ ტიროდა. გოგი მაშინ პოპულარობის პიკში იყო. თურმე კონცერტის წინა საღამოს, 9 საათზე ჩვენი სახლის კარზე ზარის ხმა გაისმა, იმ დღეს შინ მხოლოდ ანანო და ბებია იყვნენ, მე თბილსში ვიყავი. ბებიამ გააღო კარი და მოულოდნელობისგან გაოცდა, ზღურბლზე გოგი დოლიძე დგას და ეკითხება, ანანო სახლშიაო? ბებია სულ გაგიჟდა, შევარდა ანანოსთან ოთახში, გამოიყვანა, ჩემს დას რა დაემართებოდა, რთული წარმოსადგენი არ იქნება. გოგის ანანოსთვის უთქვამს, შენი და შენი ძმის ნამღერი მოვისმინე და ხვალ ჩემს კონცერტზე ბოლო ნომერი მე და შენ ერთად უნდა ვიმღეროთო. ასეთი საოცრება ჩაიდინა გოგიმ, სულ კითხვა-კითხვით მოვიდა ბავშვთან, რომლის ნიჭიც აღმოაჩინა და უდიდესი სტიმული მისცა. დილით რეპეტიციაზე წაიყვანა, იმღერეს, ერთმანეთს ჩაეხუტნენ, ამ ფაქტის ამსახველ ფოტოსაც მოგაწვდით, ის საჯაროდ პირველად გამოქვეყნდება. კონცერტზე ჯანსუღ კახიძის "ცისფერო და ვარდისფერო ბათუმო" იმღერეს...
8 მარტი იყო გოგი დოლიძე რომ გარდაიცვალა, წინადღეს თურმე ბათუმში იყო, ანანოს ეძებდა, ანანო კი თბილისში იყო. როგორც ვიცი, ჩემს დასთან ერთად სიმღერების ჩაწერას აპირებდა. გოგის ქართულ ქალაქურ სიმღერაში ბადალი არ ჰყავს, ის პიროვნება, მეგობარი, გენიალური ადამიანი იყო. გოგი დოლიძის დამსახურებაა დღეს მე რომ ვმღერი. მის სიმღერას წამოვყევი ბათუმიდან თბილისში, რადგან აქ ქალაქური სიმღერის კარგი ატმოსფერო იყო.
დაუვიწყარი სიტყვები
- სხვადასხვა ქვეყანაში გაბნეულ ჩვენს ემიგრანტებთან ხშირად მაქვს შეხვედრები. ყველგან უდიდეს სითბოს და პატივისცემას ვგრძნობ და მეც განსაკუთრებულად ვეფერები. საქართველოს 3 დღით რომ ვშორდები, დეპრესია მეწყება და წარმომიდგენია, რას განიცდიან ადამიანები, რომლებიც წლებია სამშობლოში არ ყოფილან.
არასდროს დამავიწყდება ეს შემთხვევა - ამერიკაში ერთმა ემიგრანტმა მითხრა, როცა ჩემი სოფლის სუნი მენატრება, ცირკში ვიპარები და თივას ვყნოსავო. ამით ხომ ძალიან ბევრი რამ არის ნათქვამი. ტკივილით სავსე ეს ემოციური სიტყვები გონებიდან არასდროს ამომივა.
თამუნა კვინიკაძე