"გახარიამ დარბევის გადაწყვეტილება თავად მიიღო, თუ ეს ბრძანება ჩუბინიძემ ან ივანიშვილმა გასცა, არსებითი მნიშვნელობა არა აქვს..."
"პოლიტიკური პროცესის ჩახშობის საფრთხე უკვე აშკარაა", - განაცხადა პარტია "ლელოს" ერთ-ერთმა ლიდერმა, ირაკლი კუპრაძემ. მისივე თქმით, არსებული პოლიტიკური, საგარეო და სოციალურ-ეკონომიკური კრიზისი სულ უფრო მძაფრ ფორმებს იღებს... ხელისუფლების პოლიტიკურ ხაზზე, ოპოზიციური ლიდერების მიერ დაშვებულ შეცდომებზე, პროტესტის შესუსტების მიზეზებზე, 20 ივნისის მოვლენებსა და სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე ირაკლი კუპრაძე საკუთარ ვერსიებს გვთავაზობს.
- ხელისუფლება ცდილობს პოლიტიკური პროცესის ბოლომდე ჩახშობას, რასაც ოპოზიციის შეცდომებმაც შეუწყო ხელი. გვაქვს ემიგრაციის უკიდურესად მძიმე მაჩვენებელი, რომელიც უკვე ქმნის ახალ დემოგრაფიულ კრიზისს და უახლოეს მომავალში კიდევ უფრო გამწვავდება. ამასთან, პრაქტიკულად, აღარ არსებობს ინვესტირების, არც ახალი ბიზნესის დაწყების და არც უკვე არსებული კომპანიების გაფართოების სურვილი. არც ერთი დემოკრატიული ქვეყნიდან გამჭვირვალე და სუფთა კაპიტალი ქვეყანაში აღარ შემოდის.
- რას მიიჩნევთ ოპოზიციის მთავარ პრობლემებად და როგორ გგონიათ, რატომ შესუსტდა ქუჩის პროტესტი?
- ორი მთავარი შეცდომაა: პირველი - ოპოზიციური პარტიების ურთიერთდაპირისპირება და ზღვარგადასული კრიტიკა. მეორე - ოპოზიციამ ვერ გაბედა ან ვერ გააცნობიერა ყველა ბრძოლის ველის გამოყენების მნიშვნელობა, მათ შორის მუნიციპალური არჩევნების. შედეგად, რეგიონებში დარჩა სტრუქტურები და ხალხი მინიმალური მხარდაჭერის გარეშე. მოქალაქეების ყოველდღიური პრობლემების გადაწყვეტა, ფაქტობრივად, "ქართულ ოცნებას" ყოველგვარი ბრძოლის გარეშე დაუთმეს.
- რატომ ვერ კონცენტრირდება ოპოზიცია ამ ერთიან სტრატეგიაზე?
- იმისათვის, რომ ოპოზიციამ საერთო მიზნის გარშემო კონცენტრირება შეძლოს, აუცილებელია დაშვებული შეცდომების აღიარება. ჩვენ გვაქვს არა მხოლოდ პოლიტიკური და სტრატეგიული, არამედ მორალური შეცდომებიც, რომელთა გადალახვაც ყველასთვის მარტივი არ არის. ეს არც ჩემთვის არის მარტივი, მაგრამ როდესაც ამაზეა დამოკიდებული ქვეყნის დემოკრატიული განვითარება და საგარეო ვექტორი, მზად ვარ ყველა წყენა დავივიწყო. ამასთან, ოპოზიციურ ველზე არსებობენ "გონგოები", რომელთა მთავარი მიზანი ოპოზიციის ლანძღვის ფუნქცია და საზოგადოებაში ეჭვის დათესვის მცდელობაა.
- შეგიძლიათ იმ პირების დასახელება, რომლებიც ფორმალურად ოპოზიციად არიან წარმოდგენილი, მაგრამ რეალურად მოქმედებენ მმართველი ძალის ინტერესებში?
- დარწმუნებული ვარ ისინი ისედაც ამოიცნობენ საკუთარ თავს ე.წ. ქართველ ჟირინოვსკებად, ისინი მხოლოდ ოპოზიციის დისკრედიტაციით არიან დაკავებული. მათი მიზანია საზოგადოებაში ეჭვის დათესვა, რომ ოპოზიციური ძალების ნდობა არ შეიძლება და ბლოკავენ პროცესს. არსებობენ გარე აქტორებიც, რომლებიც ხელს უშლიან ერთიანი სტრატეგიის ჩამოყალიბებას, მაგრამ ასევე დიდი პრობლემაა შიდა აქტორები, რომლებიც რეალურად იმავე ფუნქციას ასრულებენ, რასაც რუსეთში ჟირინოვსკი და მისი პარტია ასრულებდნენ.
- გამოსავალს რაში ხედავთ?
- ოპოზიციონერი ლიდერების ერთად დასხდომაში, თუმცა დღეს ეს წარმოუდგენელია - ნაწილი ციხეშია, ნაწილი ემიგრაციაში. პარტიებში, ძირითადად, მეორე რანგის ლიდერები არიან დარჩენილი და გადაწყვეტილებებს ვერ იღებენ. ამას ემატება პარტიების აკრძალვის მუდმივი მუქარა, რაც პოლიტიკოსებში დეზორიენტაციას ქმნის.
- სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილებით, რომელიც ამბობს, რომ ადამიანების გამოხატვისა და შეკრების თავისუფლება დაირღვა, თითქოს კმაყოფილი არიან ხელისუფლებაც და ოპოზიციაც. შესაძლებელია თუ არა პოლიტიკური და სამართლებრივი პასუხისმგებლობა მხოლოდ ერთ პირს, მაშინდელ შს მინისტრ გიორგი გახარიას დაეკისროს?
- გიორგი გახარიამ დარბევის გადაწყვეტილება თავად მიიღო, თუ ეს ბრძანება ჩუბინიძემ ან ივანიშვილმა გასცა, არსებითი მნიშვნელობა არა აქვს. პოლიტიკური პასუხისმგებლობა ეკისრება "ქართულ ოცნებას", რადგან გახარია მათი შს მინისტრი იყო და 20 ივნისის მოვლენების შემდეგ ქება-დიდებით დააწინაურეს. ამ პირობებში ბიძინა ივანიშვილი და "ქართული ოცნების" გუნდი პასუხისმგებლობას ვერ გაექცევიან. 20 ივნისი არ არის ერთადერთი ეპიზოდი, ეს არის დასაწყისი იმ პრაქტიკისა, რაც მომდევნო წლებში მოქალაქეების წინააღმდეგ გამოიყენეს: სახლებთან დახვედრა, ცემა, ქუჩაში ძალადობა, მიკროავტობუსებში ადამიანების ანგარიშსწორება. აღარაფერს ვამბობ მასობრივ სატელეფონო ტერორზე, როცა მოქალაქეებს, მათ შორის ბავშვებსა და ხანდაზმულებს, შეურაცხყოფდნენ იმიტომ, რომ მათი ოჯახის წევრები აქციებში მონაწილეობდნენ.
- როდესაც ჟურნალისტები გახარიას გუნდის წარმომადგენლებს ვეკითხებით, ბოლოს და ბოლოს, როდის იტყვის ის სიმართლეს და ვინ გასცა ბრძანება რეზინის ტყვიების გამოყენებაზე, პასუხად გვესმის, რომ "ამის დროც მოვა". თქვენ თუ გქონიათ ამაზე საუბარი, მით უფრო გარკვეულ თემებზე, მათ შორის არჩევნებთან დაკავშირებით, თანამშრომლობდით კიდეც.
- ჩვენ ვთანამშრომლობდით გიორგი გახარიასთან, თუმცა ერთმანეთთან არსებული სადავო საკითხები არ მოგვიხსნია. უბრალოდ, შევთანხმდით, რომ დროებით გვერდზე გადაგვედო. ეს საკითხებია 20 ივნისი, ანაკლიის პროექტი და სხვა... არ ვიცი, რას ნიშნავს განცხადება, "როცა დრო მოვა". თუ ამდენი ხნის შემდეგ დრო მაინც არ მოვიდა, მაშინ ხელისუფლების შეცვლის შემდეგ ჩვენ თვითონ გამოვიძიებთ ყველაფერს და აღარ დაგვჭირდება გახარიასგან რაიმეს თქმა. ვიცი, რომ თავის დროზე ის გუნდს გადაეფარა, მაგრამ უკვე დადგა დრო, რომ სიმართლე ითქვას არა მხოლოდ 20 ივნისზე, არამედ სხვა საკითხებზეც.
- პრემიერმა ირაკლი კობახიძემ განაცხადა, რომ სტრასბურგში უნდა ჩამოყალიბდნენ, გახარია დამნაშავეა თუ პოლიტიკური დევნილი.
- გახარია ორივე შეიძლება იყოს. შესაძლებელია მას დანაშაული ჰქონდეს ჩადენილი, თუმცა ამავე დროს მის მიმართ მიმდინარე სამართალწარმოება მიუთითებდეს, რომ ის პოლიტიკური დევნის მსხვერპლია.
- ცოტა ხნის წინ ჩვენ ვიხილეთ ბი-ბი-სის რეპორტაჟი, სადაც საუბარია გასულ წელს აქციის მონაწილეების ქიმიური საშუალებებით მოწამვლაზე. როგორ წარმოგიდგენიათ, ვინ და რა ფორმით უნდა გამოიძიოს ეს, რამდენად სანდოა ხელისუფლების განცხადება, რომ თავად ჩაატარეს გამოძიება და უკანონო არაფერია?
- ჯერ კიდევ ერთი წლის წინ არსებული ეჭვების საფუძველზე "ლელოში" გაიმართა სპეციალური ბრიფინგი, რომელიც ჩაატარა ვახტანგ სურგულაძემ - ჯანდაცვის ექსპერტმა და სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორმა. მაშინ, ფაქტობრივად, ყველანი მოვიწამლეთ და ამ ნივთიერებამ ზეგავლენა მოახდინა ჩვენს ჯანმრთელობაზე. განსხვავება ჩვეულებრივ აქციის დამშლელ გაზს, წიწაკის სპრეისა და იმ ნივთიერებას შორის, რაც მაშინ გამოიყენეს, თვალნათელი იყო. საზოგადოებას არ მიეწოდა არანაირი დამატებითი ინფორმაცია. ჩვენ სწორედ ამიტომ ჩავატარეთ ბრიფინგი და მოვითხოვეთ, რომ ჯანდაცვის სამინისტროს შსს-სთვის მიემართა და დადგენილიყო, რეალურად რა ნივთიერება იქნა გამოყენებული. ქუჩის გამოკითხვაც საკმარისია იმის დასადასტურებლად, რომ ყოველ მეორე ადამიანს, რომელიც იმ აქციებზე იდგა, მოწამვლის სიმპტომები აღენიშნებოდა. ჩვენ არ გვითხრეს, რა ტიპის ნივთიერება გამოიყენეს, რამდენად იყო ის დასაშვები, რა გამხსნელი დაემატა და რა გავლენა მოახდინა ამ ყველაფერმა ჯანმრთელობაზე. ერთი ნივთიერება შეიძლება იყოს კონკრეტული რისკის მატარებელი, მეორე - სხვა რისკის, გამხსნელის დამატებამ კი შეიძლება რეაქცია გააძლიეროს. ამიტომ, თუ საქმე გვაქვს ქიმიურ ტერაქტთან, რომელიც მოქალაქეებს საკუთარმა ე.წ. ხელისუფლებამ მოუწყო, აქ სხვა ტიპის პასუხისმგებლობა დგება. ასეთ დანაშაულს ხანდაზმულობა არა აქვს და, ადრე თუ გვიან, პასუხისგება გარდაუვალია.
- რაც შეეხება პოლიტიკურ დღის წესრიგს, დაუჭერს თუ არა "ლელო" მხარს ქუჩაში მიმდინარე პროტესტს.
- ჩვენ პროტესტს სრულ მხარდაჭერას ვუცხადებთ და შეძლებისდაგვარად წარმოდგენილი ვართ. ამავე დროს, ჩვენი პრინციპული პოზიციაა, რომ პროტესტი უნდა იყოს მშვიდობიანი. რა თქმა უნდა, ის რეპრესიული კანონები, რომლებიც ხელისუფლებამ მიიღო, წარმოუდგენელია. აიკრძალა ჯერ გზაზე, ახლა კი უკვე ტროტუარზე დგომაც. "ნაცმოძრაობას" მძიმე რეპრესიული კანონმდებლობა ჰქონდა, თუმცა მათაც კი არ უკადრიათ მსგავსი მასშტაბის შეზღუდვები. სამი თვის განმავლობაში რუსთაველის გამზირზე იდგა საკნები... რეპრესიები წარსულშიც იყო და ჩვენ მაშინაც ოპოზიციურად ვიყავით განწყობილი, მაგრამ ის, რაც "ქართულმა ოცნებამ" გააკეთა, არის მძიმე დანაშაული, რომელიც თავისუფლების განცდას ანადგურებს.
რეპრესიების მიუხედავად, პროტესტი უნდა გაგრძელდეს მშვიდობიანი ფორმით. პარალელურად აუცილებელია საერთაშორისო პარტნიორებთან აქტიური მუშაობა, რათა მათ დაინახონ, რომ მოქალაქეების პოზიცია ერთია და ხელისუფლება საზოგადოების ნების საწინააღმდეგო პოლიტიკას ატარებს. ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და გადამწყვეტი მიმართულება კი პროპაგანდის წინააღმდეგ ბრძოლაა. ეს უნდა გამოიხატოს როგორც დამოუკიდებელი მედიის მხარდაჭერაში, ისე მოქალაქეებთან უშუალო შეხვედრებში, განსაკუთრებით რეგიონებში... ამ ყველაფერს უნდა ახლდეს ოპოზიციურ ველზე სტრატეგიული ერთობის მცდელობა. ერთობაში არ ვგულისხმობ ერთ პარტიას ან ერთ ნომერს, არამედ საერთო ხედვას, როგორ უნდა შევცვალოთ არსებული ვითარება.
- ოპოზიციამ მკაცრად გააკრიტიკა პრემიერი კობახიძის ვიზიტი თურქმენეთის ფორუმზე. ხელისუფლების წარმომადგენლები ამ თემაზე შეფასებებს სპეკულაციად მიიჩნევენ. თქვენ როგორ უყურებთ ამ ფაქტს?
- მტერთან შეხვედრაც და დისკუსიაც მხოლოდ ერთ შემთხვევაშია დასაშვები: თუ ამ კომუნიკაციისას იცავ სამშობლოს ეროვნულ ინტერესებს და საუბრობ ოკუპაციაზე, ოკუპაციის დასრულების აუცილებლობაზე, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები შენი მოქალაქეების უფლებებზე.
კობახიძემ ოკუპაცია მხოლოდ ერთხელ ახსენა და ისიც ზედაპირულად. მეტიც, თავად ღონისძიების კონტექსტი, როგორც ჩანს, მშვიდობისა და ნეიტრალიტეტის თემატურ იუბილეს უკავშირდებოდა. მშვიდობა და ნეიტრალიტეტი ვერ ექნება ვერც ერთ ქვეყანას, მით უმეტეს, ჩვენს რეგიონში, თუ მისი ტერიტორიის ნაწილი სხვა სახელმწიფოს მიერ უკანონოდ ოკუპირებულია. ამას არ აღიარებს არც ერთი დემოკრატიული ქვეყანა მსოფლიოში.
ხათუნა ბახტურიძე