ქართული სპეცსამსახურების "წყევლა" ანუ "მოუხელთებელი" იგორი, ნაჯდომი ვანო და დაჭერილი გრიგოლი - 4 რეფორმა, რომელიც კატასტროფას თავიდან აგვაცილებს?! - კვირის პალიტრა

2025 წელი იწურება: ურთიერთდაპირისპირებისა და იმედგაცრუებების წელი. თითქოს სკანდალები გვაკლდაო და 23 დეკემბერს სუსის ყოფილი უფროსის, გრიგოლ ლილუაშვილის დაკავება და მისთვის მძიმე კორუფციული და სხვა ბრალდებების წაყენება სკანდალების „გვირგვინად“ იქცა. "საქართველოს გენერალური პროკურატურისა და სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მიერ ერთობლივად ჩატარებული ოპერატიული და საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად, დაკავებულია სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ყოფილი უფროსი გრიგოლ ლილუაშვილი, რომელსაც ბრალად ედება ქრთამის აღება ჩვენს წარმოებაში არსებულ რამდენიმე სისხლის სამართლის საქმეში“ - განაცხადა 23 დეკემბერს საქართველოს გენერალურმა პროკურორმა გიორგი გვარაკიძემ.

ისტორიაში იშვიათია შემთხვევები, როდესაც სპეცსამსახურის ყოფილ ხელმძღვანელს, რომელიც ისევ მმართველი გუნდის წევრია (ყოველ შემთხვევაში, 23 დეკემბრამდე ასე იყო: გრ. ლილუაშვილს რამდენიმე თვის წინ ხომ მინისტრის პოსტს სთავაზობდნენ), ამგვარი უმძიმესი ბრალდებით აკავებდნენ. ანალოგიური ფაქტები ხდებოდა საბჭოთა იმპერიაში, სადაც სპეცსამსახურების ხელმძღვანელები თავად ხდებოდნენ რეპრესიის მსხვერპლნი: ჰენრიხ იაგოდა, ნიკოლაი ეჟოვი, ლავრენტი ბერია, ვიქტორ აბაკუმოვი და ვსევოლოდ მერკულოვი 1940-1954 წლებში დახვრიტეს, როგორც ქვეყნის მოღალატენი და სხვა ქვეყნების ჯაშუშები. ასე რომ, საბჭოთა იმპერიაში უშიშროების ხელმძღვანელები ბუნებრივი სიკვდილით, ფაქტობრივად, არ კვდებოდნენ.

დამოუკიდებელ საქართველოში ორი ყველაზე გახმაურებული შემთხვევა მახსენდება, როდესაც სახელმწიფო უშიშროების სამსახურის თავმჯდომარეს, იგორ გიორგაძეს წაუყენეს მძიმე ბრალდებები, თუმცა მან გაქცევა მოასწრო და ახლაც მოსკოვს აფარებს თავს. მეორე შემთხვევა კი საქართველოს შსს-ს ყოფილი მინისტრის, შემდეგ პრემიერ-მინისტრის, ვანო მერაბიშვილის დაპატიმრება იყო.

„მოუხელთებელი“ იგორ გიორგაძის პრესკონფერენცია მოსკოვში.

თუმცა, ორივე შემთხვევაში, მათსა და ქვეყნის ხელისუფლებას შორის დაპირისპირება ადრევე იკვეთებოდა. დღეს კი სულ სხვა ვითარებაა. სასამართლოს გადაწყვეტილებამდე, უდანაშაულობის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, ყველა ეჭვმიტანილი უდანაშაულოა. ვფიქრობ, დამეთანხმებით, რომ არც ერთი უდანაშაულო ადამიანი საციხოდ არ უნდა გავიმეტოთ და იმედია, თემიდა გრ. ლილუაშვილის მხარეს იქნება. თუ გრ. ლილუაშვილის ბრალეულობა დადასტურდა, მაშინ ეს მხოლოდ სკანდალი კი არა, სრული კატასტროფა იქნება, რომელიც უდიდეს რეპუტაციულ ზიანს მიაყენებს ჩვენს ქვეყანას.

სპეცსამსახურის ხელმძღვანელი პატიოსნებით, პატრიოტიზმითა და პროფესიონალიზმით ყველასგან გამორჩეული და მისაბაძი უნდა იყოს. ჩვენთან კი ყველაფერი პირიქითაა. კიდევ ერთხელ გავიმეორებ: ქვეყნის ეროვნული უსაფრთხოების უმნიშვნელოვანესი რგოლის - უშიშროების სისტემის ფაქტობრივი არარსებობა გახდა ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი ყველა იმ უბედურებისა, რაც 1991 წლიდან დღემდე საქართველოს თავს დასტყდომია. ამ პერიოდში რამდენჯერმე გვქონდა ჩვენი ქვეყნის სპეცსამსახურების რეფორმირების და ნამდვილად ეროვნულ და დემოკრატიულ პრინციპებზე მოქმედი სტრუქტურების შექმნის შესაძლებლობა. თუმცა საქართველოს სპეცსამსახურები პოლიტიკური ანგარიშსწორების ინსტრუმენტად და პოლიტიკური სისტემის ნაწილად იქცნენ. სამწუხაროდ, ვერ გავიარეთ გზა "საბჭოთა პოლიტიკური პოლიციიდან" - ეროვნულ სპეცსამსახურებამდე. საქართველოს სპეცსამსახურებში "ავგიას თავლა" გასაწმენდია და კარდინალურადაა შესაცვლელი სპეცსამსახურების საქმიანობის ყველა სფერო. რომელი ერთი ჩამოვთვალო: მანკიერი საკადრო პოლიტიკა; საზოგადოებრივი კონტროლის არარსებობა, სპეცსამსახურების საქმიანობაზე; საპარლამენტო "ნდობის ჯგუფის" ფორმალური ფუნქციონირება, უშიშროების არქივების გაურკვეველი მდგომარეობა, რაც ლუსტრაციის პროცესს აფერხებს და ა.შ.

განვლილი წლები მოკლედ შეიძლება ასე შევაფასოთ - "დაპირებების ხანა". "უშიშროების სამინისტროში (სამსახურში) კარდინალური რეფორმები უახლოეს ხანში დაიწყება" –ამგვარი დაპირებების ფონზე ამტკიცებდა საქართველოს პარლამენტი მომავალი მინისტრებსა და სამსახურის უფროსებს. სამწუხაროდ, დიდი იმედი და მოლოდინი გაგვიცრუვდა და ყველა შემთხვევაში შედეგი ნულის ტოლი აღმოჩნდა. სამინისტროს დანაყოფებისათვის სახელწოდებების უთავბოლო ცვლა, საკადრო "კარუსელი", პირადი ერთგულების ნიშნით და მუშაობის ძველებურად გაგრძელება - ასე შეიძლება შევაჯამოთ დღემდე უშიშროების სისტემის მდგომარეობა. განვლილ პერიოდში უშიშროების სისტემის, როგორც სპეცსამსახურის სრული (პროფესიული, ზნეობრივი და ეროვნული თვითშეგნების) დეგრადაცია მოხდა. თავად განსაჯეთ: 1991-2025 წლებში უშიშროების სისტემას 22 ხელმძღვანელი ჰყავდა, საშუალოდ ყოველ წელიწად-ნახევარში ახალი მინისტრი/სამსახურის უფროსი მოდიოდა და აუცილებლად - "თავისი გუნდით". პროფესიონალიზმის განსხვავებული (ზოგჯერ ნულოვანი) დონე, დიამეტრულად განსხვავებული პოლიტიკური შეხედულებები, ეროვნული უსაფრთხოების საკითხების სრული უცოდინარობა, საკუთარი კადრები.

უშიშროების უფროსები (2015-2025წწ.): გომელაური, ლილუაშვიული, ოხანაშვილი და მდინარაძე

თუ გავითვალისწინებთ, რომ ამ უწყების სპეციფიკიდან გამომდინარე, მიმდინარე ოპერატიულ ვითარებაში ძირეულ გარკვევას პროფესიონალისთვისაც კი თვეები სჭირდება, ორგანიზაციულ-სტრუქტურულ ცვლილებებს - კიდევ 2-3 თვე, ხოლო ახალი მინისტრის ერთგული კადრების (განსაკუთრებით მძღოლებისა და მდივნების) შერჩევა/დანიშვნას - 2-3 თვე, მაშინ რაღა უნდა მოასწროს ახალმა ხელმძღვანელმა? ალბათ, მხოლოდ "კოსმეტიკური" და მოჩვენებითი "რეფორმა". მართლაც, ამ პერიოდში უშიშროების სისტემის ორგანიზაციული სტრუქტურის ცვლილება 8-ჯერ (!!!) ჩატარდა შემდეგი თანმიმდევრობით: კომიტეტი-დეპარტამენტი-სამინისტრო-სამსახური-სამინისტრო-სამსახური-სამინისტრო-სამსახური. 2005-2015 წლებში უშიშროების სისტემის შსს-ში გაერთიანებამ კი მხოლოდ ნეგატიური შედეგები მოიტანა. სახელწოდებისა და შიდაუწყებრივი დანაყოფების "გადათამაშების" იქით საქმე არ წასულა. ეს უწყება თითქოს მოჯადოებული იყო და არის: ყველა ახალი ხელმძღვანელი საქვეყნოდ აცხადებს რეფორმების დაწყების შესახებ და... შემდეგ ყველაფერი ძველებურად რჩება. დამოუკიდებელი საქართველოს უშიშროების სისტემის ხელმძღვანელთა შორის რეკორდსმენი სწორედ გრ. ლილუაშვილი იყო, რომელიც 2017 წლის 22 დეკემბრიდან 2019 წლის 8 სექტემბრამდე საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსის მოადგილე გახლდათ, ხოლო 2019 ოქტომბრიდან - 2025 აპრილამდე ხელმძღვანელობდა ქვეყნის მთავარ სპეცსამსახურს. 2024 წლის ივლისის დასაწყისში გრ. ლილუაშვილი აშშ-ში იმყოფებოდა, როგორც მაშინ ამბობდნენ - „სამუშაო ვიზიტით“.

ეს კი ხაზს უსვამს მის განსაკუთრებულ სტატუსს „ქართულ ოცნებაში“.

ეროვნული სპეცსამსახური, ამ ცნების ტრადიციული გაგებით, ჩვენში ჯერ კიდევ არ არსებობს. უფრო მეტიც: წლების მანძილზე, მრავალ მიზეზთა გამო, საქართველოს სპეცსამსახურები თანდათან თავად გადაიქცნენ საშიშროებად და საფრთხედ საზოგადოებისათვის. ამიტომაც აუცილებელია რადიკალური ცვლილებები, რომლებმაც საქართველოს სპეცსამსახურების მუშაობა უნდა შეცვალოს. საქართველოს სპეცსამსახურების რეფორმირების ძირითადი მიმართულებები აერთიანებს საკანონმდებლო, სტრუქტურული და ფუნქციონალური სახის ცვლილებებს, საკადრო და საფინანსო უზრუნველყოფის არსებული სისტემის დახვეწის საკითხებს და ა.შ. მთავარია, რომ სპეცსამსახურები რომელიმე ხელისუფლების ექსკლუზიურ დაქვემდებარებაში კი არ იყვნენ, არამედ კანონის ფარგლებში ეროვნული უსაფრთხოების დაცვისთვის მოქმედებდნენ.

დემოკრატიულ ხელისუფლებას ავტორიტარული რეჟიმისგან სწორედ სპეცსამსახურებზე ეფექტიანი კონტროლის არსებობა განასხვავებს, რაც საქართველოს სპეცსამსახურებს არასდროს ჰქონიათ. ჯერ კიდევ 1994 წელს ეუთოს ბუდაპეშტის სამიტზე აღმოსავლეთ ევროპის მთელმა რიგმა ქვეყნებმა ხელი მოაწერეს “სამხედრო-პოლიტიკური უსაფრთხოების კოდექსს”, რომელიც გულისხმობდა სამხედრო სტრუქტურების, პოლიციისა და სპეცსამსახურების საქმიანობაზე დემოკრატიული კონტროლის განხორციელებას. ეს კი აერთიანებს: საკუთარი კომპენტენციის ფარგლებში საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლებებიდან, ასევე, საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და „მეოთხე ხელისუფლების“ მხრიდან კონტროლს. შევეცდები ათ ბალიანი სისტემით შევაფასო საქართველოს სპეცსამსახურებზე დემოკრატიული კონტროლის არსებული მდგომარეობა.

1. საკანომდებლო დონეზე სპეცსამსახურების საქმიანობაზე დემოკრატიული კონტროლი უპირველესად გულისხმობს მკაფიოდ ჩამოყალიბებული საკანონმდებლო ბაზის არსებობას, ეს უპირატესად ინფორმაციის მოპოვებას, ხელმისაწვდომობას, გაცნობას, ფლობას და გამოყენებას ეხება.

ასევე, საკანონმდებლო დონეზე უნდა განისაზღვროს საქართველოს სპეცსამსახურების საქმიანობის შემდეგი მთავარი ასპექტები: ძირითადი მიზნები და ამოცანები; მათი მოქმედების სფერო; საზღვრები და კომპეტენცია; მათი ორგანიზაციული სტრუქტურა; სხვადასხვა ქვეყნის სპეცსამსახურების ურთიერთთანამშრომლობის საზღვრები და ვალდებულება; სპეცსამსახურების საქმიანობაზე კონტროლის სახეები, ხერხები და მექანიზმები და ა.შ. უნდა გაიზარდოს შესაბამისი საპარლამენტო კომიტეტების (უპირველესად კი - თავდაცვისა და უშიშროების) როლი და ფუნქციები კონტროლის გამკაცრების მხრივ. კერძოდ, პარლამენტის თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტი უნდა აკონტროლებდეს აღმასრულებელ ხელისუფლებას (ანუ საქართველოს სპეცსამსახურებს) შემდეგი ძირითადი მიმართულებებით: სპეცსამსახურების მიერ ბიუჯეტის ხარჯვის მიზნობრიობა და ეფექტიანობა; საკადრო პოლიტიკა; სპეცსამსახურების საქმიანობის საკანონმდებლო უზრუნველყოფა და ა.შ. დღევანდელი მდგომარეობა კი ამგვარია:

ა. სპეცსამსახურების მიერ ფინანსური რესურსების მიზნობრივად და ეფექტიანად ხარჯვა „სახელმწიფო შესყიდვების კანონის“ პროცედურების დაცვასა და სათანადო დოკუმენტაციის შედგენით ამოიწურება. ხოლო ამ მრავალასეულმილიონიანი დანახარჯის შემდეგ რამდენად გამყარდა ქვეყნის ეროვნული უსაფრთხოება, ეს უკვე არავის აინტერესებას.

ამიტომ კარდინალურადაა შესაცვლელი სპეცსამსახურების დაფინანსების დღეს არსებული პრაქტიკა, როცა მათ ბიუჯეტს ფინანსთა სამინისტრო განსაზღვრავს და საფუძვლად საშტატო რიცხოვნობას იღებს. ამ სამინისტროს ჩინოვნიკები ბუნებრივია, ვერ ერკვევიან სპეცსამსახურის მუშაობის სპეციფიკაში და სახელფასო მუხლების დაფინანსების შემდეგ თავისი მისია შესრულებულად მიაჩნიათ. დაფინანსების ეს პრაქტიკა ძალზე მოუქნელი და არაეფექტიანია. ის არ ითვალისწინებს ოპერატიულ-აგენტურული ღონისძიებების და “ფორსმაჟორულ” სიტუაციებში მოქმედების თავისებურებებს. ჩვენი სპეცსამსახურების დაფინანსება უნდა განხორციელდეს მსოფლიოს წამყვან სპეცსამსახურებში აპრობირებული პროგრამულ-მიზნობრივი მეთოდით, როცა თითოეული ჩასატარებელი ოპერაციის მიხედვით დანაყოფები წინასწარ ადგენენ ხარჯთაღრიცხვას (აგენტურული, ოპერატიულ-ტექნიკური ღონისძიებებისა და მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის ხარჯები, ხელფასი და ა.შ.). ყველა დანაყოფიდან წამოსული “მცირე ბიუჯეტები” სპეცსამსახურის კონსოლიდირებულ ბიუჯეტად იკვრება (სადაც კოდური სახელწოდების მიხედვით იქნება დაშიფრული შესასრულებელი ოპერაციები) და ფინანსთა სამინისტროში გაიგზავნება მუხლობრივად განსახილველად და დასამტკიცებლად.

ამ პროცესში გადამწყვეტი უნდა იყოს პარლამენტის „ნდობის ჯგუფის“ კომპეტენტურობა და პრინციპულობა. თუმცა წლების მანძილზე საქართველოს პარლამენტის “ნდობის ჯგუფი” პრეფერანსის მოყვარულთა დახურულ კლუბს დაემსგავსა, სადაც სპეცსამსახურების და თავდაცვის სამინისტროს დანახარჯების ანალიზისთვის დრო უკვე ნაკლებად რჩებოდათ. მასმედიას და ექსპერტებს კი ამ საიდუმლო ინფორმაციამდე ხელი არ მიუწვდებათ. ასე რომ, საპარლამენტო კონტროლი სპეცსამსახურების მიერ საბიუჯეტო თანხების ხარჯვის ეფექტიანობაზე ამჟამად მხოლოდ ფორმალურია.

საპარლამენტო „ნდობის ჯგუფისა“ და სუსის ხელმძღვანელების შეხვედრა

ბ. საკანონმდებლო დონეზეა შესაცვლელი სპეცსამსახურებში დამკვიდრებული საკადრო პოლიტიკის დღეს არსებული პრაქტიკა. გვჭირდება ინსტიტუციური ცვლილებები, კერძოდ კი, მისაღებია ახალი ნორმატიული აქტები, რომლებიც სპეცსამსახურებს მაქსიმალურად გამოიყვანს პარტიული დაქვემდებარებიდან და ზეწოლიდან, ხოლო მათ ხელმძღვანელებს კანონით განსაზღვრული პერიოდის მანძილზე სტაბილური და დაწყნარებული მუშაობის გარანტიას მისცემს, ქვეყანაში სამთავრობო კრიზისებისა და პოლიტიკური კონიუნქტურის მიუხედავად. სპეცსამსახურის ხელმძღვანელი არ უნდა იყოს რომელიმე პოლიტიკური პარტიის წევრი, მას ქვეყნის პირველი პირის წარდგინებით უნდა ამტკიცებდეს პარლამენტი, წინასწარ განსაზღვრული ვადით. ამ პერიოდში მისი გათავისუფლება მხოლოდ რამდენიმე მიზეზით (ავადმყოფობა, გარდაცვალება, პირადი სურვილი და კანონსაწინააღმდეგო ქმედების ჩადენა) იქნება შესაძლებელი. მხოლოდ პირადი ერთგულებისა და პარტიული კუთვნილების საფუძველზე შერჩეული და დაწინაურებული კადრები ქვეყნის ეროვნული უსაფრთხოებისთვის სერიოზული პრობლემების შემცველია. სპეცსამსახურების საკადრო პოლიტიკაში სრულიად უნდა გამოირიცხოს სუბიექტურობა და პროტექციონიზმი. დღეისთვის საპარლამენტო კონტროლი სპეცსამსახურებში არსებულ საკადრო პოლიტიკაზე ამჟამად მხოლოდ ფორმალურია. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საქართველოს სპეცსამსახურებზე საკანონმდებლო კონტროლი მხოლოდ 3 ბალით შეიძლება შევაფასოთ.

2. სპეცსამსახურების მუშაობის ეფექტიანობა ქვეყნის აღმასრულებელი ხელისუფლების მიერ დასახული საშინაო და საგარეო პოლიტიკური, სამხედრო, ეკონომიკური და ა.შ. ამოცანების რეალურ შესრულებაში გამოიხატება. აღმასრულებელი ხელისუფლების ცვლილება კი გავლენას არ უნდა ახდენდეს სპეცსამსახურების სტრატეგიულ კურსზე. ამ სისტემის ძველი, გამოცდილი თანამშრომლებიდან ეროვნული სულისკვეთების კადრების შეურჩევლობამ და მხოლოდ ახალგაზრდა, ძირითადად გამოუცდელ მუშაკებზე დაყრდნობამ, ძირშივე მოსპო ახალი, ქართული სპეცსამსახურის შექმნის შანსი (იგივე შეცდომა განმეორდა ე.წ. “ვარდების რევოლუციის” დროს და შემდეგაც).

უკანასკნელ წლებში საქართველოს სპეცსამსახურებში გამოუცდელ, მაგრამ პირადი ერთგულების საფუძველზე შერჩეულ ადამიანებს გაეხსნათ გზა. გულგრილობა და აჩქარება სპეცსამსახურების კადრების შერჩევისა და მომზადების პროცესში ქვეყნის ეროვნული უსაფრთხოებისთვის სერიოზული პრობლემების შემცველია. სპეცსამსახურების თანამშრომელთა მიმართ საკადრო გადაწყვეტილების მიღება (დატოვება, დაწინაურება, რეზერვში გადაყვანა ან დათხოვნა) საკმაოდ რთული საკითხია და ძალზე ფაქიზ მიდგომას მოითხოვს. სპეცსამსახურების ახალგაზრდა ხელმძღვანელებს უნდა ახსოვდეთ, რომ თანამშრომელი, რომელიც ყველაზე სახიფათო დავალებებს ასრულებს, უნდა გრძნობდეს მაქსიმალურ მორალურ და მატერიალურ მხარდაჭერას ქვეყნისა და ამ ორგანიზაციისაგან.

განსაკუთრებულ ცვლილებებს საჭიროებს სპეცსამსახურებისთვის კადრების მომზადების და საკადრო გადაწყვეტილებების მიღების დღევანდელი პრაქტიკა, რომელსაც ერთიან, გააზრებულ საკადრო პოლიტიკამდე ჯერ კიდევ ბევრი აკლია.

მნიშვნელოვანი ცვლილებებია გასატარებელი სუსის სტრუქტურული რეორგანიზაციის კუთხითაც. კორუფციასთან და სამოხელეო დანაშაულთან ბრძოლა არაა სუსის ამოცანა და ის მთლიანად კონტდაზვერვით მუშაობაზე უნდა გადაერთოს, სადაც რეალური საქმე მართლაც რომ თავზე საყრელია.

წლების მანძილზე ფაქტობრივად უფუნქციოდ დარჩენილი და ფორმალურად არსებული საგარეო დაზვერვისა და სამხედრო დაზვერვის სტრუქტურების რეორგანიზაციის საკითხი ცალკე საუბრის თემაა. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საქართველოს სპეცსამსახურებზე აღმასრულებელი ხელისუფლების კონტროლი მხოლოდ 4 ბალით შეიძლება შევაფასოთ.

3. სპეცსამსახურის საქმიანობას კანონები უნდა არეგულირებდნენ და მათი მოქმედებების მკაცრ ჩარჩოებს აწესებდნენ. საერთო ზედამხედველობას კანონების შესრულებაზე კი პროკურატურა და სასამართლოები უნდა ახორციელებდნენ. ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობაზე საპროკურორო და სასამართლო ზედამხედველობის ეფექტიანობა კვლავ ბევრ კითხვას ბადებს. ამიტომ, კვლავ შესაძლებელია, არაკეთილსინდისიერი ხელმძღვანელის სიტყვიერი ბრძანებითაც კი, ხელქვეითებმა ფარული მოსმენები აწარმოონ, როგორც ეს ხშირად ხდებოდა. ამის აღმოსაფხვრელად კიდევ უფრო უნდა გაძლიერდეს საპროკურორო და სასამართლო ზედამხედველობა. სპეცსამსახურები ინსტიტუციონალურად ისე უნდა იყვნენ მოწყობილნი, რომ უკანონო მოსმენებისა და ჩაწერების დროს არ დაიმალოს კანონდარღვევა. სპეცსამსახურების საქმიანობა უპირველესად უნდა შეფასდეს, როგორც ქვეყნის ეროვნული უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ღონისძიებების გატარება და ამ კუთხით პრობლემაა ის, რომ სამწუხაროდ საზოგადოებას არ აქვს რეალური კონტროლის მექანიზმი ოპერატიულ-სამძებრო საქმიანობის შესახებ სპეცსამსახურების მოქმედებების და გაკონტროლებისთვის. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საქართველოს სპეცსამსახურებზე საპროკურორო და სასამართლო ზედამხედველობის ეფექტიანობა მხოლოდ 2 ბალით შეიძლება შევაფასოთ.

ასევე დაგაინტერესებთ: ქართველების "უხილავი" და ერთ-ერთი მთავარი მტერი ანუ გენერალ-ლეიტენანტი ფილიპ ბობკოვი - დიდი "სპეცოპერაცია": ვახოცინოთ ქართველებს ქართველები

სასიკვდილო "მესიჯი" პუტინისგან "მოძმე ერს" - ბიზნესმენის საეჭვო გარდაცვალება: ბურუსით მოცული ტრაგედია თუ გამოცხადებული შურისძიების ქრონიკა?!

"თქვე იდიოტებო, რატომ შემომიგდეთ დედალი კატა?" - ამბავი ფისოზე, კა-გე-ბეზე და შერცხვენილ "ოტოებზე"

არშემდგარი დიდი სკანდალი ანუ რა ხდება სინამდვილეში საქართველოსა და ისრაელს შორის?!

4. ჩემი აზრით, საზოგადოებრივი კონტროლი უნდა გახდეს იმის გარანტია, რომ ეროვნული უსაფრთხოების მიზნებს პიროვნების თავისუფლება და ადამიანის უფლებები არ შეეწირება. წლები გადის და მდგომარეობა არ იცვლება. დაფინანსების მრავალჯერად გაზრდას ჩვენ სპეცსამსახურებში ოპერატიულ-აგენტურული მუშაობის დემოკრატიული და პროფესიონალური ცვლილება არ მოუტანია. დღემდე არსებობს საფრთხე, რომ ვიღაცამ, პირადი თუ სხვა მიზნების გამო, მოახდინოს ადამიანების მოსმენა, ჩაწერა და ა.შ. კონტროლის მექანიზმის უქონლობის გამო, დამოკიდებულნი ვართ სამართალდამცავების და სპეცსამსახურების თანამშრომელთა კეთილსინდისიერებაზე. ამიტომ საჯარო და გამჭვირვალე უნდა გახდეს სპეცსამსახურებისა და რიგითი მოქალაქეების ურთიერთობა. ასევე, უნდა გავაანალიზოთ, ასრულებენ კი საქართველოს სპეცსამსახურები ქვეყნის ეროვნული უსაფრთხოების დაცვის ამოცანებს?! სად მიდის გადასახადის გადამხდელების ფული, როგორ იხარჯება სპეცსამსახურების ბიუჯეტი? ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საქართველოს სპეცსამსახურებზე საზოგადოებრივი კონტროლის ეფექტიანობა მხოლოდ 1 ბალით შეიძლება შევაფასოთ.

საერთო შეფასება კი ასეთია: ამჟამად საქართველოს სპეცსამსახურების საქმიანობაზე დემოკრატიული კონტროლის ეფექტიანობა მინიმალურ დონეზეა და 10 ბალს (შესაძლო 40-დან) არ აღემატება. დემოკრატიული კონტროლის გარეშე კი, საქართველოს სპეცსამსახურები შუა ზღვაში უიალქნო გემივით ირწევიან და მძლავრი ტალღა რომელ ნაპირზე გარიყავს, არავინ იცის.

ლეგენდის თანახმად, „ავგიას თავლა“, რომელიც ოცდაათი წლის მანძილზე არ იწმინდებოდა, ჰერაკლემ ერთ დღეში გაწმინდა. საქართველოს სპეცსამსახურების ძირეული რეფორა, თუ ის მართლაც გააზრებულად, კარგად მოფიქრებული და ყველა საჭირო რესურსებით უზრუნველყოფილი გეგმით ჩატარდა, ურთულესი და საკმაოდ ხანგრძლივი პროცესია. ფაქტობრივად, ჩვენ ახალი სპეცსამსახურები უნდა ავაგოთ. აუცილებელია ფართო საზოგადოებრივი განხილვის დაწყება, რომელიც ამ საკითხების სპეციფიკურობიდან გამომდინარე, უმთავრესად აკადემიურ ვითარებაში უნდა წარიმართოს. ბუნებრივია, ამ რეკომენდაციებს „უკანასკნელი ჭეშმარიტების“ პრეტენზია არ აქვს. ესაა ამ პრობლემების გადაწყვეტის ჩემეული ხედვა და დღეს შეიძლება ბევრს ფანტასტიკის სფეროდ მოეჩვენოს, თუმცა ვიყოთ ოპტიმისტები და მომავლის გვჯეროდეს.

პ.ს. გილოცავთ ახალი წლის დადგომას, მშვიდობიან და ბედნიერ 2026 წელს გისურვებთ.