ჩემპიონატი, რომელიც მსოფლიოს აერთიანებს
მსოფლიოს ყველაზე პოპულარულ საერთაშორისო ტურნირს პირველად უმასპინძლებს სამი ქვეყანა - აშშ, მექსიკა და კანადა - 2026 წლის 11 ივნისიდან 19 ივლისამდე. ყოველ ოთხ წელიწადში ერთხელ მსოფლიო დონის ფეხბურთელები ტოვებენ თავიანთ ჩემპიონ კლუბებს ევროპის "დიდი ხუთეულის" ლიგებში, დროებით აჩერებენ ერთმანეთის წინააღმდეგ ბრძოლას UEFA Champions League-ში და სამშობლოს მაისურს ირგებენ.
ფეხბურთი მსოფლიოში ყველაზე პოპულარული სპორტია, ხოლო თავად ტურნირი მხოლოდ ოთხ წელიწადში ერთხელ იმართება, ამიტომ ეს მატჩები გაცილებით უფრო დიდი ემოციითა და მნიშვნელობით იტვირთება, ვიდრე ნებისმიერი ლიგის თამაში ან თუნდაც ოლიმპიური თამაშები. ერთი თვის განმავლობაში საზღვრები ქრება. ქალაქები ოთხმოცდაათი წუთით სუნთქვას წყვეტენ. ბავშვები, და არა მხოლოდ ბავშვები, გადაჭედილ ბინებში, სოფლებში, ლტოლვილთა ბანაკებსა და ნეონით განათებულ ბარებში - ყველა ერთსა და იმავე მწვანე მოედანს უყურებს და ერთსა და იმავე მომენტს ელოდება. ერთ გოლს შეუძლია მილიონები ააყვიროს.
ტურნირი ფეხბურთელებს მითოლოგიურ ფიგურებად აქცევს. ერთი მოზარდი ერთი დარტყმით უკვდავი ხდება; ვეტერანი მოთამაშე დაღლილ მუხლებზე მთელი ერის სევდას ატარებს; მეკარეები წამებში სუპერგმირებად ან თავიანთი კარიერის აჩრდილებად იქცევიან.
მსოფლიო ჩემპიონატის სილამაზე მხოლოდ გამარჯვებაში არ არის - ის მონატრებაშია.
- ცრემლებით ნამღერ ეროვნულ ჰიმნებში.
- პენალტების სერიებში, რომლებიც გულის შეტევას ჰგავს.
- ქუჩებში, სადაც უცნობები უცნობებს ეხუტებიან, რადგან მათი ქვეყანა ერთ დაუვიწყარ ღამეს მთელი მსოფლიოსთვის მნიშვნელოვანი გახდა.
ეს არის ქაოსი, ზეიმი და საბოლოოდ რიტუალად ქცეული:
- შეღებილი სახეები;
- შუაღამის ფეიერვერკები;
- ტაქსებში ახმაურებული რადიოები;
- ბებია-ბაბუები, რომლებიც ძველ ლეგენდებს ჰყვებიან;
- ბავშვები, რომლებიც პირველ გულისტკივილს განიცდიან.
მსოფლიო ჩემპიონატისას თვით დროც სხვანაირად მიედინება. ზაფხულები მოგონებებად იქცევა, რომლებიც ტურნირებით იზომება:
- "იმ ფინალის წელი".
- "ზაფხული, როცა ის გოლი გავიდა".
- "მსოფლიო ჩემპიონატი, როცა გვჯეროდა".
და როცა ყველაფერი სრულდება, უცნაური სიჩუმე დგება. სტადიონების განათებები ქრება, ფანჯრებიდან - დროშები. ადამიანები ჩვეულებრივ ცხოვრებას უბრუნდებიან და თან მიაქვთ პატარა ემოციური იარები იმ მატჩებიდან, რომლებიც ათასობით კილომეტრის მოშორებით გაიმართა.
მაგრამ ყოველ ოთხ წელიწადში ერთხელ იმედი ისევ ბრუნდება - ირაციონალური, ლამაზი და მარადიული.
საფრანგეთი, ესპანეთი, არგენტინა, ინგლისი და პორტუგალია ამჟამად რეიტინგის პირველ ხუთ პოზიციას იკავებენ, თითოეული მათგანი FIFA World Cup-ზე ჩავა მსოფლიო დონის ტალანტებით, ნამდვილი საჩემპიონო ამბიციებით. ამ ხუთ ქვეყანას ერთად შვიდი მსოფლიო ჩემპიონატი აქვთ მოგებული. ორგზის ჩემპიონი საფრანგეთი 2022 წლის FIFA World Cup კატარის 2022 წლის ფინალისტი იყო, მას შემდეგ რაც 2018 წელს ტიტული მოიგო, თუმცა "ლე ბლუ" ფინალში არგენტინასთან დამარცხდა - გუნდთან, რომელმაც თავისი ქვეყნისთვის მესამე მსოფლიო თასი მოიპოვა. როდესაც არგენტინამ 2022 წელს მსოფლიო მოიგო, საფეხბურთო სამყაროს დიდი ნაწილი გაერთიანდა, რათა პატივი მიეგო ლეგენდარული ლიონელ მესისთვის - ფეხბურთელისთვის, რომელმაც აისრულა ოცნება და "ალბისელესტესთან" ერთად მსოფლიო ჩემპიონი გახდა.
რვაგზის "Ballon d’Or"-ის გამარჯვებულმაც თქვა, რომ ამ ტრიუმფის შემდეგ ინდივიდუალური ჯილდოები და სხვა ტიტულები უკვე აღარაფერს ნიშნავს, რადგან მან თავისი სპორტის უმაღლეს მწვერვალს მიაღწია.
სწორედ ამიტომ ლიონელ სკალონიზე (არგენტინის ნაკრების მთავარი მწვრთნელი), მსოფლიო ჩემპიონებზე, გაცილებით ნაკლები ზეწოლაა ტიტულის დასაცავად და არც მოლოდინია ისეთი, თითქოს აუცილებლად კვლავ უნდა გაიმარჯვონ.
თუმცა შესარჩევი ეტაპი სამხრეთ ამერიკის ლურჯ-თეთრი ნაკრებისთვის თითქმის იდეალურად წარიმართა - 18 მატჩიდან 12 გამარჯვებით.
ესპანეთი, 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონი, რომელიც ამ ქვეყნისთვის პირველი მსოფლიო ჩემპიონობა იყო, რაც მათი ოქროს თაობის დამსახურებაა, აგრძელებს პროგრესს UEFA Euro 2024-ზე მიღწეული წარმატების შემდეგ. ამასობაში, ინგლისი - 1966 წლის ჩემპიონი, ცდილობს დაასრულოს ათწლეულების განმავლობაში დაგროვილი "თითქმის" წარმატებების ისტორია, ხოლო პორტუგალია თავის ისტორიაში პირველი მსოფლიო ჩემპიონობისთვის იბრძვის და ეცდება, კრიშტიანუ რონალდუ ნანატრი პრიზით გაუშვას პენსიაზე.
ესპანეთმა მხოლოდ UEFA Euro 2024 კი არ მოიგო - მათ მთელ საფეხბურთო სამყაროს განუცხადეს, რომ "ლა როხა" კვლავ მსოფლიოს საუკეთესო საფეხბურთო ქვეყანაა და მათი უკვე მეორე ოქროს თაობა არავის არაფერს დაუთმობს.
ლუის დე ლა ფუენტეს გუნდმა ყველაზე რთული გზით ტურნირში დაამარცხა საფრანგეთი, გერმანია, იტალია და ფინალში ინგლისი.
მიუხედავად იმისა, რომ ეს ესპანეთის ნაკრები ჯერ კიდევ აღმართშია, რათა ლეგენდარულ "ოქროს თაობას" გაუტოლდეს, აშკარად მიიწევს იმისკენ, რომ ისტორიის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ და დასამახსოვრებელ საფეხბურთო გუნდად იქცეს. 18 წლის ლამინ იამალი მხოლოდ ახლა იწყებს საკუთარ ეპოქას, ხოლო "ოქროს ბურთის" ყოფილი გამარჯვებული როდრი იმ დომინანტი ნახევარმცველების გრძელი სიიდან ერთ-ერთია, რომლებსაც დე ლა ფუენტეს საბოლოო არჩევანს ურთულებს.
ბუკმეიკერების უმეტესობისთვის ესპანეთი 2026 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მთავარი ფავორიტია. მათი ამჟამინდელი ფორმისა და ბოლო წარმატებების ფონზე ბევრი სწორედ მათ ელოდება ოქროს თასით ხელში.
საფრანგეთი - 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონი და ბოლო ტურნირის ფინალისტი - უკვე წლებია საერთაშორისო ტურნირების სტაბილურობის ეტალონად იქცა დიდიე დეშამის ხელმძღვანელობით. "ლე ბლუ" საოცარი სიღრმითა და ახალი ელიტური თაობის გამოჩენით კიდევ ერთხელ სამართლიანად მიიჩნევა FIFA World Cup-ის ერთ-ერთ მთავარ ფავორიტად.
საფრანგეთი ამერიკაში უძლიერესი ნაკრებით მიდის, ტოპ-დონის ვარსკვლავებით დახუნძლული. ახლა, როცა კარიერის პიკურ წლებში შედის, მბაპე მსოფლიო ფეხბურთის ერთ-ერთ ყველაზე ფეთქებად და დაუნდობელ შემტევ ძალად ითვლება. 27 წლამდე მან უკვე მოასწრო მსოფლიო ჩემპიონობა და მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში თამაში - მიღწევა, რომელსაც ფეხბურთელების უმეტესობა ვერც უახლოვდება, სამწუხაროდ კი მას ჯერ არც ჩემპიონთა ლიგა მოუგია და არც "ოქროს ბურთი".
საფრანგეთის კაპიტანი ნაკრების ისტორიაში საუკეთესო ბომბარდირი გახდა, და მეორე ფეხბურთელი ისტორიაში, რომელმაც მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში ჰეთ-თრიკი შეასრულა. - ეს მოხდა FIFA World Cup Qatar 2022-ზე.
მას შემდეგ მისი კარიერა უფრო მაღლა ავიდა. "პარი სენ-ჟერმენიდან" მადრიდის "რეალში" გადასვლის შემდეგ, მბაპე "ლოს ბლანკოსის" საუკეთესო ბომბარდირი გახდა ორივე პირველ სეზონში, მათ შორის 2025-26 წლების კამპანიაში - 44 მატჩში 42 გოლით, თუმცა ჯერ მადრიდის "რეალში" ტიტული არ მოუგია.
ინგლისმა ბოლო ოთხი დიდი ტურნირიდან სამში ნახევარფინალს ან უფრო მაღალ ეტაპს მიაღწია, მაგრამ მიუხედავად პროგრესისა, ქვეყანა კვლავ მოლოდინშია, რომ 1966 წლის შემდეგ პირველი დიდი ტიტულის მოგების დრო ახლოსაა.
ახლა, როცა ტომას ტაშელი სათავეში ჩაუდგა ამ ნიჭიერ თაობას, "სამ ლომს" სრულიად რეალური ამბიცია აქვს, რომ 2026 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი ბოლომდე მიიყვანოს, მაგრამ ყველაზე რთული ნაბიჯი ჯერ კიდევ გადასადგმელია.
ეს უკვე აღარ არის გუნდი, რომელიც უბრალოდ "პერსპექტიულია". ეს არის ნაკრები, რომელიც წლების განმავლობაში თითქმის ყოველთვის ახლოს იყო დიდებასთან, მაგრამ არასდროს - საკმარისად ახლოს.
იმედი ჰარი კეინზე დგას - კაპიტანზე, ქვეყნის ისტორიაში საუკეთესო ბომბარდირზე, რომელიც საუცხოო ფორმაშია. ინგლისის წარმატება დიდწილად დამოკიდებული იქნება იმაზე, შეძლებს თუ არა კეინი მთელი ტურნირის განმავლობაში ფორმისა და ჯანმრთელობის შენარჩუნებას.
მაგრამ ინგლისს ნამდვილი ბრძოლა მეტოქეებთან არა აქვს, არამედ საკუთარ ისტორიასთან. სტადიონებზე ყოველთვის იგრძნობა უხილავი აჩრდილი - 1966 წელი, რომელიც ქვეყანას მუდმივად ახსენებს, რამდენი დრო გავიდა ბოლო ტრიუმფიდან. და მაინც, ყოველი მსოფლიო ჩემპიონატის წინ ინგლისს სჯერა, რომ შესაძლოა სწორედ ეს ზაფხული იყოს ის, როცა ოცნება ასრულდება.
"მალულ" ფავორიტებში, ალბათ, ხსენებას მაინც ბრაზილიის ნაკრები იმსახურებს. ამ თაობის მთავარი პრობლემა, როგორც ბევრ ანალიტიკოსს მიაჩნია, სწორედ ისაა, რომ ეს შეიძლება იყოს ბოლო წლების ყველაზე ნაკლებად ნიჭიერი ბრაზილიის ნაკრები. ამ შეფასებით, გუნდში მხოლოდ რამდენიმე მოთამაშე შეიძლება ჩაითვალოს აშკარად მსოფლიო დონის ლიდერად - რაფინია, ვინისიუსი და ბეკერი, მაგრამ მაინც ლეგენდა ნეიმარი...
ამ ფონზე მთავარი კითხვა არის არა მხოლოდ ინდივიდუალური ხარისხი, არამედ ის, თუ როგორ ააწყობს ყველაფერს ბრაზილიელთა მწვრთნელი კარლო ანჩელოტი.
ანჩელოტის კარიერა, ძირითადად, ეფუძნება გუნდებში მუშაობას, სადაც უამრავი ტალანტია, მაგრამ ისინი იდეალურად არ ეწყობიან ერთმანეთს. მისი ძალა სწორედ ბალანსის პოვნასა და საუკეთესო მოთამაშეების სწორ კონტექსტში ჩასმა და შერწყმაა.
მისი ფილოსოფია ასევე მიდრეკილია შემტევი ფეხბურთისკენ, რაც ბრაზილიისთვის ბუნებრივია, მაგრამ კითხვა მაინც რჩება: არის თუ არა ეს ზუსტად ის, რაც ამ გუნდს სჭირდება?
და მაინც, ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი ამცირებს კრიტიკას: წილისყრა ბრაზილიისთვის შედარებით ხელსაყრელია. ჯგუფის მეტოქეები, სავარაუდოდ, არ წარმოადგენენ იმ დონის წინააღმდეგობას, რომელიც "A Seleção"-ს პოტენციურ გართულებას შეუქმნის. ანუ კითხვაა არა ის, შეძლებს თუ არა ბრაზილია ჯგუფიდან გასვლას, არამედ ის, რამდენად შორს წასვლას შეძლებს იმ მომენტიდან, როცა რეალური გამოცდა დაიწყება.
სადღაც ზაფხულის ბოლოს, სიცხეში, სტადიონების კაშკაშა შუქში, ფინალური სასტვენი მხოლოდ თამაშს კი არა, ლოდინის ეპოქას დაასრულებს.
ერთი თვის განმავლობაში მსოფლიო თითქოს თავიდან სწავლობდა, როგორ ეკუთვნოდეს ერთსა და იმავე მიზანსა და ისტორიას - საკუთარი ქვეყნის ოქროს თასით ხელში ხილვას.
სტადიონები დაიცლება ისე, როგორც სიზმარი წყდება გაღვიძებისას შუა წინადადებაში. დროშები დაიკეცება. შინ დაბრუნებული ქომაგები შეეცდებიან ამ ყველაფრის ახსნას მათთვის, ვისაც ტურნირი არ უნახავს.
მაგრამ მსოფლიო ჩემპიონატის ახსნა შეუძლებელია. შეიძლება მხოლოდ ის გახსოვდეს, თუ სად იყავი მაშინ, როცა ის აღარ იყო უბრალო ტურნირი და შენს ნაწილად იქცა.
და სადღაც უკვე, სანამ ბალახსაც არ მოუსწრია აღდგენა, მსოფლიო იწყებს თავის გადატვირთვას: ელოდება შემდეგს.
ნიკოლოზ თევდორაშვილი