თუ ხის მოჭრას გადაწყვეტთ...
შეკითხვებს უპასუხებს საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის აღმასრულებელი საბჭოს მოქმედი წევრი, ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო საქმეთა და ბავშვთა უფლებებში სპეციალიზებული ადვოკატი ნუგბარა როსტიაშვილი.
მაქვს იპოთეკური სესხით დატვირთული მიწის ნაკვეთი და პროცენტს ვეღარ ვიხდი. ახლა იპოთეკარი ყიდის ამ ქონებას საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლებად და არ მოდის მოლაპარაკებაზე, რომ გავყიდო ძვირად. ამ შემთხვევაში რა შეიძლება გაკეთდეს?
- იპოთეკარს არა აქვს უფლება პირდაპირი გზით გაყიდოს ქონება. იმისათვის, რომ გაყიდოს, მიწის ნაკვეთი უკვე მის სახელზე უნდა იყოს რეგისტრირებული, შესაბამისად, თუკი მიწის ნაკვეთი მის სახელზეა, მას მისთვის სასურველ ნებისმიერ ფასად შეუძლია გაყიდვა და თქვენ ვერაფერს გააწყობთ. უმჯობესია მიმართოთ ადვოკატს დეტალური კონსულტაციისათვის, გააცნოთ იპოთეკის ხელშეკრულება და ყველა დეტალი. ჩემთვის ყველა დეტალი არ არის ცნობილი, შესაბამისად, ჩემი კონსულტაცია ვერ იქნება ზუსტი.
მანქანა ლომბარდში მყავს, აღებული მაქვს სესხი, ვტაქსაობდი და ამით ვიხდიდი პროცენტებს. ახლა მანქანის მოტორი გამიფუჭდა და ვეღარ ვიხდი პროცენტს. ამ მიზეზით შემიძლია თუ არა გადავადება მოვითხოვო?
- კანონი ავტომატურად არ ანიჭებს მსესხებელს გადავადების უპირობო უფლებას, თუმცა პასუხისმგებლიანი დაკრედიტების წესები ავალდებულებს გამსესხებელს გაითვალისწინოს მსესხებლის გადახდისუნარიანობის დროებითი გაუარესება და სადაც შესაძლებელია, შესთავაზოს რესტრუქტურიზაცია/გადავადება გირავნობის საგნის რეალიზაციამდე. შესაძლოა თავად სასესხო ხელშეკრულება შეიცავდეს საშეღავათო პერიოდის ან გადავადების პირობებს - გადაამოწმეთ ხელშეკრულების შინაარსი. უმჯობესია, მიმართოთ ლომბარდს წერილობით, მოითხოვეთ გადავადება/რესტრუქტურიზაცია და დაასაბუთეთ მიზეზი (შემოსავლის დაკარგვა მანქანის დაზიანების გამო). უარის შემთხვევაში შეგიძლიათ საჩივრით მიმართოთ საქართველოს ეროვნულ ბანკს, რადგან ლომბარდები მის ზედამხედველობაშია.
მაინტერესებს, იპოთეკით დატვირთულ ბინაზე შეიძლება ჩუქების გაკეთება ჩემს არასრულწლოვან შვილზე? ვერ გადავიხადე თანხა და შეიძლება სასამართლო პროცესი გაიმართოს. მანამდე თუ არის შესაძლებელი ჩუქება?
- შესაძლებელია, თუმცა იპოთეკა „მიჰყვება” ქონებას და არა კონკრეტულ მესაკუთრეს. შესაბამისად, ბინის ჩუქებით საკუთრების ფორმალურად შვილზე გადაფორმებაც კი არ აქარწყლებს იპოთეკარის (კრედიტორის) უფლებას, დაიკმაყოფილოს თავისი მოთხოვნა სწორედ ამ ბინიდან, მიუხედავად საკუთრების შემდგომი ცვლილებისა. ანუ ჩუქება არ „იხსნის” ბინას ვალისგან, — ის რჩება დატვირთული და შესაძლოა მაინც გაიყიდოს ვალის დასაფარად, უბრალოდ, ფორმალური მესაკუთრე შვილი გახდება. თუ სასამართლო პროცესი უკვე დაწყებულია ან იგეგმება და ბინაზე შესაძლოა სასამართლოს განჩინებით დაედოს აკრძალვა (როგორც უზრუნველყოფის ღონისძიება), ყადაღის რეგისტრაციის შემდეგ საკუთრებაში ცვლილება (მათ შორის ჩუქება) აღარ იქნება შესაძლებელი.
პნევმატური იარაღის შეძენას ნებართვა სჭირდება?
- რეგისტრაციის გარეშე გარკვეული ტიპის პნევმატური იარაღის შეძენა/შენახვა/ტარება აკრძალულია და მისი დარღვევა ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას იწვევს. კონკრეტული მოდელისთვის ნებართვის საჭიროება დამოკიდებულია მის ტექნიკურ მახასიათებლებზე (მათ შორის ჭურვის საწყის ენერგიაზე). უფრო მძლავრი პნევმატური იარაღები ცეცხლსასროლი იარაღის მსგავს რეჟიმში ექცევა და საჭიროებს რეგისტრაციას, ხოლო დაბალი სიმძლავრის მოდელები შესაძლოა რეგულირების მიღმა რჩებოდეს - ზუსტი ზღვარი განისაზღვრება შსს-ს კანონქვემდებარე ტექნიკური რეგლამენტით. შესყიდვამდე გაარკვიეთ კონკრეტული მოდელის კლასიფიკაცია გამყიდველთან ან სსიპ„მომსახურების სააგენტოში" და საჭიროების შემთხვევაში გაიარეთ რეგისტრაცია შესყიდვისთანავე პასუხისმგებლობის თავიდან ასაცილებლად. ასევე, გასათვალისწინებელია, რომ შეიძლება დაგჭირდეთ იარაღის ნებართვის გამოცდის ჩაბარებაც, ვინაიდან სხვაგვარად ვერ დაირეგისტრირებთ იარაღს.
ჩემი სესხი უკვე სხვა კომპანიას აქვს გადაცემული, 4 წელია არ გადამიხდია და ანგარიშებზე ყადაღაც მაქვს. აქვს თუ არა აზრი ხანდაზმულად ცნობის მოთხოვნით საქმის დაწყებას?
- სესხის ხანდაზმულობის ვადაა 3 წელი, თუმცა ანგარიშებზე ყადაღა უკვე დადებულია სასამართლოს გადაწყვეტილების/სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე (ანუ საქმე უკვე გადაწყვეტილია და აღსრულების პროცესშია), მაშინ ხანდაზმულობის საკითხი, როგორც წესი, აღარ არის აქტუალური იმ კონკრეტულ მოთხოვნასთან მიმართებით. ხანდაზმულობის დაცვის მექანიზმი ეხება ჯერ კიდევ გადაუწყვეტელ, სასამართლოში წარმოდგენად მოთხოვნებს. თუ ყადაღა დადგენილია მხოლოდ უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით (საქმის განხილვამდე/განხილვისას), მაშინ საქმეს ჯერ კიდევ აქვს აზრი. აუცილებელია გადამოწმდეს, არსებობს თუ არა თქვენს წინააღმდეგ სასამართლო გადაწყვეტილება, დაწყებულია თუ არა უკვე სააღსრულებო წარმოება და ბოლო 3-4 წლის განმავლობაში ხომ არ მოხდა ვალის რაიმე ფორმით აღიარება (მათ შორის, ნაწილობრივი გადახდა) - ეს განსაზღვრავს, აქვს თუ არა ხანდაზმულობაზე მითითებას რეალური პერსპექტივა. უმჯობესია, მიმართოთ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს და დააზუსტოთ, რის საფუძველზე დაგიყადაღდათ ანგარიში.
მაქვს ეჭვი, რომ ჩემი პირადობა დარეგისტრირებულია ონლაინკაზინოში. სად შემიძლია ამ მონაცემების შემოწმება და თუ მეტყვიან, ვინ დაარეგისტრირა? ასევე მაინტერესებს, შემიძლია თუ არა მოხსნა, თუ ვიქნები დარეგისტრირებული?
- მიმართეთ კონკრეტულ ონლაინკაზინოს განცხადებით და ისინი მოგაწვდიან დეტალურ ინფორმაციას, ხართ თუ არა რეგისტრირებული და როდიდან. რეგისტრაციის გაუქმებისთვის იმავენაირად მიმართეთ კონკრეტულ ონლაინკაზინოს.
ჩემი მეუღლე უცხოელი იყო, გვყავს შვილი. ყოფილი მეუღლე რამდენიმე წელია საქართველოდან წასულია, მინდა მასთან განქორწინება, მაგრამ არ არის ამაზე თანახმა. სასამართლოში რომ შევიტანო საჩივარი, რამდენად აქვს აზრი, რადგან ის არ ცხოვრობს საქართველოში. როგორ შეიძლება გავაწერო ხელი?
- საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, თქვენს შემთხვევაში განქორწინება სასამართლო წესით სრულიად შესაძლებელია, მიუხედავად იმისა, რომ ქმარი საქართველოში არ იმყოფება და არც თანხმობას აცხადებს. თუ მეუღლე არ არის თანახმა განქორწინებაზე, სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანოს (იუსტიციის სახლს) ვერ მიმართავთ. ერთადერთი გზაა სარჩელის შეტანა სასამართლოში ქორწინების შეწყვეტის მიზნით. თუ მოპასუხის (ქმრის) საცხოვრებელი ადგილი უცნობია, სარჩელი შეგიძლიათ შეიტანოთ მისი ბოლო ცნობილი საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით საქართველოში. თუ მისი ზუსტი მისამართი იცით უცხოეთში, სასამართლო გაგზავნის უწყებას. თუ მისი მისამართი უცნობია, სასამართლო უფლებამოსილია გამოიყენოს საჯარო შეტყობინება (მაგალითად, ინფორმაციის გამოქვეყნება ოფიციალურ ვებგვერდზე). იმ შემთხვევაში, თუ მხარეს ჩაჰბარდება ან ჩაბარებულად ჩაეთვლება სარჩელი და თანდართული დოკუმენტები და არ იქნება მის მიერ წარმოდგენილი შესაგებელი, შესაძლებელია სასამართლოს წინაშე შუამდგომლობა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე.
როცა მემკვიდრეობა ანდერძით არის მიღებული, სახელმწიფო ამ ქონებას დამიბეგრავს?
- პირველი რიგის მემკვიდრეებისთვის (შვილები, მეუღლე, მშობლები, დები/ძმები) მემკვიდრეობით მიღებული ქონება სრულად გათავისუფლებულია საშემოსავლო გადასახადისგან ანუ მემკვიდრეობით მიღებული ქონება არ იბეგრება.
ეზოში მიდგას ასწლოვანი ფიჭვის ხე, მინდა მოჭრა, მაგრამ მეუბნებიან, რომ ამის გამო არის ჯარიმა, ეს მართალია?
- ხეების მოჭრასთან დაკავშირებულ საკითხებს არეგულირებს კოდექსი (სახელმწიფო ტყის ფონდში შემავალი ტყისთვის), ხოლო დასახლებულ პუნქტებში/კერძო საკუთრებაში მდებარე ხეებისთვის მოქმედებს შესაბამისი მუნიციპალიტეტის მწვანე ნარგავების დაცვის რეგულაციები და საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი, რომელშიც ბოლო წლებში ხეტყის უკანონო ჭრაზე ჯარიმები გაზრდილია. კერძო საკუთრებაში რეგისტრირებულ ეზოში მდგარი ხის მოჭრაც კი ხშირად საჭიროებს წინასწარ ნებართვას/შეთანხმებას მუნიციპალიტეტის შესაბამის სამსახურთან (გამწვანების სამსახური), განსაკუთრებით, თუ ხე გარკვეულ ასაკს/დიამეტრს აღემატება, წარმოადგენს დაცულ სახეობას, ან მდებარეობს ისეთ ადგილას, რომელზეც ვრცელდება ადგილობრივი მუნიციპალური რეგულაცია. ამ პირობების დარღვევით (ნებართვის გარეშე) მოჭრა შესაძლოა მართლაც გახდეს ჯარიმის საფუძველი. ვინაიდან წესები დამოკიდებულია კონკრეტულ მუნიციპალიტეტზე, ხის სახეობასა და მდებარეობაზე, გირჩევთ მოჭრამდე მიმართოთ თქვენი მუნიციპალიტეტის გამწვანების/გარემოსდაცვით სამსახურს განცხადებით და მიიღოთ წერილობითი დასტური, სჭირდება თუ არა კონკრეტულად ამ ხის მოჭრას ნებართვა - ეს საბოლოოდ დაადგენს, გექნებათ თუ არა ჯარიმის რისკი.