„ქართული ოცნება“ არჩევნების შედეგების გასაჩივრებას კრძალავს" - არასამთავრობო ორგანიზაციების განცხადება
ადგილობრივი სადამკვირვებლო ორგანიზაციები - „სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება“, „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“ და „საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო“ საქართველოს საარჩევნო კანონმდებლობაში დაგეგმილ ცვლილებებს ეხმაურებიან და აცხადებენ, რომ „ქართული ოცნება“ არჩევნების შედეგების გასაჩივრებას კრძალავს.
როგორც 3 არასამთავრობო ორგანიზაციის ერთობლივ განცხადებაშია ნათქვამი, ისინი უარყოფითად აფასებენ აღნიშნული საკანონმდებლო პაკეტის მნიშვნელოვან ნაწილს. არასამთავრობო ორგანიზაციები მიიჩნევენ, რომ ცვლილებები გამოიწვევს ნაკლებად გადამოწმებად საარჩევნო შედეგებს, შეზღუდულ სასამართლო კონტროლს და კიდევ უფრო ცენტრალიზებულ საარჩევნო ადმინისტრირებას.
„2026 წლის 28 ოქტომბერს საქართველოს პარლამენტის 6 წევრის ინიციატივით პარლამენტში წარდგენილ იქნა კანონპროექტი, რომელიც არსებით ცვლილებებს ითვალისწინებს საქართველოს ორგანულ კანონებში „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ და „საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი“.
ადგილობრივი სადამკვირვებლო ორგანიზაციები - „სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება“, „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“ და „საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო“ უარყოფითად აფასებენ აღნიშნული საკანონმდებლო პაკეტის მნიშვნელოვან ნაწილს. ცვლილებები გამოიწვევს ნაკლებად გადამოწმებად საარჩევნო შედეგებს, შეზღუდულ სასამართლო კონტროლს და კიდევ უფრო ცენტრალიზებულ საარჩევნო ადმინისტრირებას.
ცვლილებების თანახმად, ცესკოს შემაჯამებელი ოქმის გასაჩივრების შესაძლებლობა მხოლოდ ტექნიკური შეცდომებით შემოიფარგლება, უქმდება ბიულეტენების სავალდებულო გადათვლა, ხოლო, სადამკვირვებლო ორგანიზაციების რეგისტრაციის საკითხზე გადაწყვეტილება ერთპიროვნულად მიიღება. ეს ყოველივე კიდევ უფრო შეამცირებს ისედაც სუსტი კონტროლის მექანიზმებს და გაზრდის საარჩევნო ადმინისტრირების ცენტრალიზაციას. დამატებითი პროცედურული და სარეკლამო შეზღუდვები კი გააუარესებს საარჩევნო პროცესში მონაწილეობისა და პოლიტიკური კონკურენციის პირობებს.
განსაკუთრებით საგანგაშოა კანონპროექტის ის ჩანაწერი, რომლის მიხედვითაც, ცესკოს მიერ შედგენილი არჩევნების შემაჯამებელი ოქმის სასამართლოში გასაჩივრება დაიშვება მხოლოდ მექანიკური/ტექნიკური შეცდომების გამოსწორების მიზნით. ამგვარი შეზღუდვა არჩევნების საბოლოო შედეგების შეჯამების ეტაპზე გამორიცხავს სისტემური დარღვევებისა და არჩევნების შედეგებზე მათი ერთობლივი გავლენის შესახებ დავას. ამასთან, ზოგიერთი დარღვევის სისტემური ხასიათი და მასშტაბი შესაძლოა მხოლოდ სხვადასხვა უბნის მონაცემებისა და საარჩევნო პროცესის ერთობლივი ანალიზით გამოიკვეთოს. შესაბამისად, მხოლოდ ცალკეულ უბნებზე დავის შესაძლებლობა ვერ ჩაანაცვლებს საბოლოო შედეგების სრულფასოვან სასამართლო კონტროლს. შემოთავაზებული ცვლილება უხეშად ზღუდავს და ასუსტებს საარჩევნო უფლების ეფექტიანი დაცვის გარანტიებს.
როგორც კანონპროექტის განმარტებითი ბარათიდან ჩანს, ინიციატივის მომზადებას წინ არ უძღოდა საჯარო დისკუსია ან წინასწარი კონსულტაციები ჩართულ მხარეებთან, მათ შორის, არც საარჩევნო ადმინისტრაციასთან. ფართო პროფესიული და საზოგადოებრივი კონსენსუსის გარეშე საარჩევნო კანონმდებლობის ფუნდამენტური გადასინჯვა „ქართული ოცნების“ მიერ ბოლო წლებში დამკვიდრებულ მანკიერ პრაქტიკას წარმოადგენს. ეს ეწინააღმდეგება ვენეციის კომისიის საარჩევნო სტანდარტებს, რომელთა მიხედვითაც, საარჩევნო რეფორმები უნდა ეფუძნებოდეს ღიაობას, პროგნოზირებადობასა და ინკლუზიურ დიალოგს.
წარმოდგენილი ინიციატივა უნდა შეფასდეს ბოლო წლებში დამკვიდრებული პერსონიფიცირებული კანონშემოქმედებისა და რეპრესიული პრაქტიკის კონტექსტში, როდესაც სამართლებრივი წესები სულ უფრო მეტად ერგება მმართველი ჯგუფის ინტერესებს, ხოლო საზოგადოებრივი კონტროლის მექანიზმები თანმიმდევრულად სუსტდება. ქმედითი კონტროლისა და ანგარიშვალდებულების გარეშე სახელმწიფო კარგავს საზოგადოებრივ ნდობას და საერთო ინტერესების დაცვის ნაცვლად ვიწრო ჯგუფური ინტერესების გამტარებელ სისტემად გარდაიქმნება.
"ინტერპრესნიუსი"