რატომ დაიწუნა ომში მყოფმა უკრაინამ  ავსტრალიის ნაჩუქარი „მფრინავი ვეფხვები“?! - კვირის პალიტრა

როდესაც ქვეყანა ფართომასშტაბიან და დროში გაწელილ ომში ებრძვის მასზე ბევრად ძლიერ მოწინააღმდეგეს, იძულებული ხდება, ყველა სახის სამხედრო დახმარება მიიღოს მეგობარი ქვეყნებისგან და ამის ფონზე კიევის გადაწყვეტილება, უარი თქვას თანამედროვე დამრტყმელი შვეულმფრენების ჩუქებაზე, ერთი შეხედვით, მართლაც დაუჯერებლად მოჩანს...

უკრაინამ ოფიციალურად თქვა უარი ავსტრალიისგან Eurocopter Tiger-ის ტიპის დამრტყმელი შვეულმფრენების მიღებაზე და გააუქმა მანამდე გაგზავნილი მოთხოვნა. ავსტრალიაში უკრაინის ელჩმა, ვასილ მიროშნიჩენკომ დაადასტურა, რომ კიევმა გადაწყვეტილება რამდენიმე კრიტიკული ფაქტორის გამო მიიღო.

ამ შვეულმფრენების საბრძოლო მზადყოფნაში შენარჩუნება რთულია, რადგან მსოფლიოში ხშირად იქმნება სათადარიგო ნაწილების დეფიციტი. თავად ავსტრალია (და გერმანიაც) სწორედ ამ პრობლემების გამო ანაცვლებს Tiger-ებს ამერიკული AH-64E Apache-ებით.

შვეულმფრენების ტექნიკური მდგომარეობა და მოლოდინები მათი მიწოდების კონფიგურაციაზე არ შეესაბამებოდა უკრაინის ამჟამინდელ პრიორიტეტებს. თუნდაც უფასოდ გადაცემის შემთხვევაში, უკრაინას საკუთარი ბიუჯეტიდან მოუწევდა პილოტების მომზადების, ლოგისტიკისა და შენახვის უზარმაზარი ხარჯების დაფარვა.

უკრაინის არმიის ავიაციამ სამომავლო ფლოტის მთავარ საყრდენად მრავალფუნქციური UH-60 Black Hawk-ები აირჩია. გარდა ამისა, ამერიკულ კომპანია Bell-თან მიმდინარეობს მოლაპარაკებები UH-1Y Venom-ისა და დამრტყმელი AH-1Z Viper-ების მიწოდებაზე (მათ შორის, უკრაინის ტერიტორიაზე მათი შესაძლო წარმოების პერსპექტივით).

Eurocopter Tiger-ის (ამჟამად ცნობილი როგორც Airbus Helicopters Tiger) ტიპის დამრტყმელი შვეულმფრენები მსოფლიოს 4 ქვეყნის შეიარაღებაშია:

საფრანგეთი — პროექტის ერთ-ერთი მთავარი თანადამფუძნებელი და ყველაზე დიდი ოპერატორი. იყენებს სხვადასხვა მოდიფიკაციას (მათ შორის HAP და HAD ვერსიებს).

გერმანია - პროექტის მეორე ძირითადი თანადამფუძნებელი. გერმანიის შეიარაღებაშია საცეცხლე მხარდაჭერისა და ტანკსაწინააღმდეგო მოდიფიკაცია (UH Tiger).

ესპანეთი - ეს შვეულმფრენები შეიარაღებაში მიიღო მოგვიანებით, სპეციალურად მათთვის მოდიფიცირებული HAD ვერსიით.

ავსტრალია - ევროპის ფარგლებს გარეთ ერთადერთი ოპერატორია, რომელიც იყენებს სადაზვერვო-დამრტყმელ მოდიფიკაციას (Tiger ARH). აღსანიშნავია, რომ ავსტრალიამ მიიღო გადაწყვეტილება ამ ვერტმფრენების ამერიკული AH-64E Apache-ით ჩანაცვლების შესახებ.

ეს არის მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მანევრირებადი და თანამედროვე დამრტყმელი შვეულმფრენი, რომელიც გამოირჩევა სტელს-ტექნოლოგიების ელემენტებით (კორპუსის 80% დამზადებულია კომპოზიტური მასალებისგან, რაც რადიოლოკაციურ შემჩნევადობას საგრძნობლად ამცირებს).

„მფრინავი ვეფხვის“ ეკიპაჟი 2 ადამიანისგან შედგება (პილოტი და შეიარაღების ოპერატორი, რომლებიც ტანდემურად, ერთმანეთის მიყოლებით სხედან).

მისი მაქსიმალური სიჩქარე 290 კმ/სთ, ფრენის მაქსიმალური მანძილი 800 კმ (დამატებითი ავზებით 1300 კმ-მდე), სამუშაო ჭერი (ფრენის სიმაღლე) 4 000 მეტრი.

შვეულმფრენის შეიარაღება დამოკიდებულია მის მოდიფიკაციასა და ქვეყანაზე, თუმცა სტანდარტული არსენალი მოიცავს 30-მილიმეტრიან ავტომატურ ქვემეხს GIAT (ცხვირზე დამონტაჟებული, რომელიც მიჰყვება პილოტის ჩაფხუტის მოძრაობას), თუმცა გერმანულ ვერსიას (UH Tiger) ეს ქვემეხი ცხვირზე არ აქვს. ტანკსაწინააღმდეგო მართვად რაკეტებს Hellfire (ავსტრალია/ესპანეთი), PARS 3 LR / HOT 3 (გერმანია) და Spike ER (ესპანეთი), „ჰაერი-ჰაერის“ კლასის რაკეტებს Mistral ან Stinger მტრის შვეულმფრენებისა და დრონების ჩამოსაგდებად, ასევე 70-მმ და 68-მმ კალიბრის უმართავი რაკეტების ბლოკებს სახმელეთო სამიზნეების მასობრივი შეტევებისთვის.

Eurocopter Tiger-მა რამდენიმე სერიოზულ შეიარაღებულ კონფლიქტში მიიღო მონაწილეობა და დაამტკიცა თავისი ეფექტიანობა რთულ კლიმატურ პირობებში:

1. ავღანეთის ომი (2009-2013): საფრანგეთმა და გერმანიამ გაგზავნეს თავიანთი „ვეფხვები“ ქაბულისა და ყუნდუზის რეგიონებში. ისინი ასრულებდნენ საჰაერო მხარდაჭერისა და კოლონების გაცილების მისიებს. შვეულმფრენმა აჩვენა მაღალი გამძლეობა ავღანეთის სიცხესა და მტვერში.

2. სამხედრო ინტერვენცია ლიბიაში (2011): ფრანგული Tiger-ები მოქმედებდნენ შვეულმფრენმზიდ Tonnerre-დან. ისინი ღამის საათებში ანადგურებდნენ კადაფის რეჟიმის სამხედრო ტექნიკასა და საგუშაგოებს, რაც მათ მოულოდნელობის ეფექტს აძლიერებდა.

3. ოპერაცია „სერვალი“ მალიში (2013-2022): საფრანგეთის არმიამ აქტიურად გამოიყენა შვეულმფრენები საჰარა-საჰელის რეგიონში, ისლამისტი ამბოხებულების წინააღმდეგ. ისინი ხშირად უმკლავდებოდნენ ექსტრემალურ სიცხეს (45°C-ზე მეტი) და უზრუნველყოფდნენ სახმელეთო ძალების სწრაფ მხარდაჭერას.

ავსტრალიის მიერ Eurocopter Tiger-ის (კონკრეტულად კი ავსტრალიური მოდიფიკაციის — Tiger ARH) შეიარაღებიდან მოხსნის გადაწყვეტილება, რომლის პროცესიც 2026 წლის სექტემბერში საბოლოოდ დასრულდა, დაკავშირებული იყო მრავალწლიან ტექნიკურ, ლოგისტიკურ და ფინანსურ პრობლემებთან. მიუხედავად იმისა, რომ პილოტებს შვეულმფრენი მისი მანევრირებადობის გამო მოსწონდათ, ავსტრალიის თავდაცვის სამინისტრომ ეს პროექტი ერთ-ერთ ყველაზე პრობლემურ შესყიდვად მიიჩნია.

ასევე დაგაინტერესებთ: პუტინმა "უკრაინკიდან“ აფრენილი უკრაინის დამბომბველი მორიგი სტალინისდროინდელი "დათვი“ დაკარგა...

უკრაინული "ვივალდის" კონტრშეტევითი „სიმფონია“ წარმატებით გრძელდება - განთავისუფლებულია კიდევ რამდენიმე უკრაინული სოფელი

რას და ვის ზვერავს ოკუპირებულ აფხაზეთში ამერიკული „არტემისი“?!

ვინ გეგმავდა ამერიკული სტრატეგიული ბომბდამშენების აფეთქებას ბრიტანეთის ავიაბაზაზე?!

ძირითადი მიზეზები, რის გამოც კანბერამ „ვეფხვებზე“ უარი თქვა და ისინი ამერიკული AH-64E Apache Guardian-ებით ჩაანაცვლა:

1. კატასტროფულად მაღალი საექსპლუატაციო ხარჯები

Tiger-ის შენახვა და ფრენის საათის ღირებულება ავსტრალიისთვის წარმოუდგენლად ძვირი აღმოჩნდა. შედარებისთვის: Tiger-ის ერთი საფრენი საათის ღირებულება 27,000-დან 34,000 ავსტრალიურ დოლარამდე მერყეობდა, მაშინ როდესაც ახალი ამერიკული Apache-ის საფრენი საათი დაახლოებით 10,500 დოლარი ჯდება.

2. ⚙️ სათადარიგო ნაწილების დეფიციტი და ლოგისტიკური ქაოსი

ავსტრალიური Tiger ARH სპეციფიკური მოდიფიკაცია იყო, რის გამოც მას ნაკლები საერთო დეტალი ჰქონდა ევროპულ ვერსიებთან. ნებისმიერი სერიოზული დაზიანებისას, სათადარიგო ნაწილების ჩამოტანას ევროპიდან თვეები სჭირდებოდა, რამაც შვეულმფრენების მუდმივი უმოქმედობა გამოიწვია.

3. დაბალი საბრძოლო მზადყოფნა

ტექნიკური ხარვეზებისა და პროგრამული უზრუნველყოფის პრობლემების გამო, შვეულმფრენების პარკი ვერ ახერხებდა საჭირო საათების მინიმუმის გაფრენასაც კი. 22 შვეულმფრენიდან უმეტესობა მუდმივად ანგარებში რემონტდებოდა. 2016 წელს ჩატარებულმა აუდიტმა აჩვენა, რომ პროექტმა ვერ დააკმაყოფილა დასახული თავდაცვითი მოთხოვნების უმეტესობა.

4. თანამედროვე მოთხოვნებთან შეუსაბამობა

დღევანდელი ომის პირობებში აუცილებელია სამხედრო ტექნიკას ჰქონდეს ციფრული კავშირის საუკეთესო სისტემები (Link 16), სატელიტური კომუნიკაცია და დრონების მართვის/მათთან ინტეგრაციის შესაძლებლობა (Manned-Unmanned Teaming). ძველ Tiger-ს ეს შესაძლებლობები არ გააჩნდა, Apache კი ამ კომპონენტებში მსოფლიოს ლიდერია.

რუსეთ-უკრაინის ომმა აჩვენა დამრტყმელი შვეულმფრენების დიდი პრობლემები ორივე მხარეს, როდესაც მათ ეკიპაჟებს გადასატანი საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსებისა და საზენიტო დრონების მომრავლების შიშის გამო აღარ შეუძლიათ უშუალოდ ფრონტის ხაზზე მოქმედება და მხოლოდ ზურგიდან, კაბრირების მანევრის შესრულებისას უშვებენ უმართავი რაკეტების ზალპს, რაც არაეფექტიანია, ამ რაკეტების მიზანში მოხვედრის ძალზე დაბალი ალბათობის გამო.

თუმცა, ქვემეხებითა და ლაზერული დამიზნების მცირეგაბარიტიანი რაკეტების გამოყენებით, ამ ტიპის შვეულმფრენების ეკიპაჟებმა ისწავლეს საკუთარ საჰაერო სივრცეში საჰაერო თავდაცვის ფუნქციის შესრულება, მოწინააღმდეგის დრონების გადაჭერისა და ჩამოგდების სახით......